खालीलपैकी कोणती नदी विंध्यपर्वताच्या पश्चिम भागात उगमपावते आणि दक्षिणेकडे खंभायतच्या आखातास मिळते?
EN
Which of the following rivers originates in the western part of the Vindhya Range and flows southward into the Gulf of Khambhat?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (मही)
स्पष्टीकरण:
•
मही नदी (Mahi River):
•
उगम: मध्य प्रदेशातील धार जिल्ह्यातील विंध्य पर्वतरांगेत (मेहद सरोवर / सरदारपूर जवळ) होतो.
•
प्रवाह: ही नदी मध्य प्रदेशातून उत्तरेकडे राजस्थानमध्ये (बांसवाडा) वाहते आणि नंतर नैऋत्येकडे वळून गुजरात राज्यातून खंभायतच्या आखातास (अरबी समुद्र) मिळते.
•
वैशिष्ट्य: मही नदी कर्कवृत्ताला (Tropic of Cancer) दोन वेळा छेदणारी भारतातील एकमेव नदी आहे.
•
या नदीवर कडाणा धरण आणि बजाज सागर धरण बांधण्यात आले आहे.
•
इतर नद्या:
•
लुनी: अरावली पर्वतात उगम पावून कच्छच्या रणात लुप्त होते.
•
साबरमती: अरावली पर्वतात (राजस्थान) उगम पावून खंभायतच्या आखातास मिळते.
•
तापी: सातपुडा पर्वतरांगेत (मुलताई, बैतूल) उगम पावते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कर्कवृत्ताला (२३.५° उ.) दोनदा छेदणारी नदी म्हणजे 'मही नदी'. खंभायतच्या आखातास मिळणाऱ्या चार प्रमुख नद्या: साबरमती, मही, नर्मदा आणि तापी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Mahi)
Explanation:
•
Mahi River:
•
Origin: Vindhya Range (near Mehad Lake, Sardarpur, Dhar district, Madhya Pradesh).
•
Course: Flows northwards into Rajasthan (Banswara), loops southwestwards through Gujarat, and drains into the Gulf of Khambhat (Arabian Sea).
•
Unique Geographic Feature: It is the only river in India that crosses the Tropic of Cancer twice.
•
Major dams on Mahi: Mahi Bajaj Sagar Dam (Rajasthan) and Kadana Dam (Gujarat).
•
Other Rivers:
•
Luni: Originates in Aravallis near Ajmer and terminates in the Rann of Kutch.
•
Sabarmati: Originates in the Aravalli Range (Udaipur, Rajasthan) and flows into Gulf of Khambhat.
•
Tapi: Originates in the Satpura Range at Multai (Betul district, MP).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Mahi river cuts across the Tropic of Cancer (23.5° N) twice. Four major rivers emptying into the Gulf of Khambhat are Sabarmati, Mahi, Narmada, and Tapi.