🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2025 MEDIUM

खालीलपैकी हार्मोन्सचे कोणते संच मासिक पाळीचे नियमन करतात?

EN Which of the following sets of hormones regulate menstrual cycle ?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

FSH, LH, इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन

FSH, LH, estrogen and progesterone

इस्ट्रोजेन, टेस्टोस्टेरॉन, LH आणि कॉर्टिकोस्टेरॉन

Estrogen, testosterone, LH and Corticosterone

कॉर्टिसोल, इस्ट्रोजेन, प्रोजेस्टेरॉन आणि FSH

Cortisol, estrogen, progesterone and FSH

डायहायड्रोटेस्टोस्टेरॉन, इस्ट्रोजेन, प्रोजेस्टेरॉन आणि FSH

Dihydrotestosterone, estrogen, progesterone and FSH

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) FSH, LH, इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन (FSH, LH, estrogen and progesterone)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• मासिक पाळीचे संप्रेरकीय नियमन (Hormonal Regulation of Menstrual Cycle):

• मानवी मादीमध्ये सुमारे 28 दिवसांच्या मासिक पाळीचे नियमन दोन ग्रंथींमधून स्रवणाऱ्या 4 प्रमुख संप्रेरकांच्या (Hormones) समन्वयाने होते:

1. पिट्यूटरी ग्रंथीची संप्रेरके (Gonadotropins): FSH आणि LH.

2. अंडाशयाची संप्रेरके (Ovarian Hormones): इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन.

• संप्रेरकांची कार्ये व टप्पे:

1. FSH (फॉलिकल स्टिम्युलेटिंग हार्मोन): पूर्व पिट्यूटरीद्वारे स्रवते; अंडाशयात नवीन पुटिकांची (Ovarian follicles) वाढ व परिपक्वता घडवून आणते.

2. इस्ट्रोजेन (Estrogen): वाढणाऱ्या पुटिकांद्वारे स्रवले जाते; गर्भाशयाच्या आतील अस्तराची (Endometrium) पुनर्निर्मिती व जाडी वाढवते.

3. LH (ल्युटिनायझिंग हार्मोन): 14 व्या दिवशी LH चे प्रमाण अचानक सर्वोच्च पातळीवर पोहोचते (याला LH Surge म्हणतात), ज्यामुळे अंडमोचन (Ovulation - बीजांड बाहेर पडणे) होते.

4. प्रोजेस्टेरॉन (Progesterone): फुटलेल्या पुटिकेचे रूपांतर 'कॉर्पस ल्युटियम' (Corpus luteum) मध्ये होते, जे मोठ्या प्रमाणावर प्रोजेस्टेरॉन स्रवते. हे संप्रेरक गर्भधारणेसाठी गर्भाशयाचे अस्तर टिकवून ठेवते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• अंडमोचनासाठी (Ovulation) जबाबदार: LH चा अचानक उच्च स्तर (LH Surge - 14 वा दिवस).

• गर्भधारणा टिकवून ठेवणारे संप्रेरक (Pregnancy Hormone): प्रोजेस्टेरॉन.

• पुरुष लैंगिक संप्रेरक: टेस्टोस्टेरॉन (अंडकोषातील लेडिग पेशींद्वारे निर्मित).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) FSH, LH, estrogen and progesterone

Detailed Explanation:

• Neuroendocrine Control of the Female Menstrual Cycle:

• The 28-day human menstrual cycle is tightly regulated through feedback loops between the Hypothalamus-Pituitary axis and the Ovaries, orchestrated by four primary hormones:

• Pituitary Gonadotropins:

1. FSH (Follicle Stimulating Hormone): Secreted by the anterior pituitary; stimulates ovarian follicular recruitment, growth, and egg maturation.

2. LH (Luteinizing Hormone): A mid-cycle surge in LH secretion (LH Surge on ~day 14) triggers ovulation (rupture of the mature Graafian follicle and release of the secondary oocyte).

• Ovarian Steroids:

3. Estrogen: Secreted by proliferating granulosa cells of developing follicles; induces mitotic rebuilding of the uterine endometrium (proliferative phase).

4. Progesterone: Synthesized by the post-ovulatory Corpus Luteum; maintains the vascular and glandular integrity of the endometrium for blastocyst implantation (secretory phase).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Trigger for Ovulation: Rapid peak in Luteinizing Hormone (LH Surge) on Day 14.

• Corpus Luteum Secretion: Predominantly produces Progesterone to sustain pregnancy.

• Testicular and adrenal steroids like testosterone and cortisol play no primary regulatory role in normal menstrual cyclicity.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) FSH, LH, इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (1) FSH, LH, इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन (FSH, LH, estrogen and progesterone)**

⚠️ पर्याय (2) इस्ट्रोजेन, टेस्टोस्टेरॉन, LH आणि कॉर्टिकोस्टेरॉन (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) कॉर्टिसोल, इस्ट्रोजेन, प्रोजेस्टेरॉन आणि FSH (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) डायहायड्रोटेस्टोस्टेरॉन, इस्ट्रोजेन, प्रोजेस्टेरॉन आणि FSH (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'FSH, LH, इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी हार्मोन्सचे कोणते संच मासिक पाळीचे नियमन करतात?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन