उत्तर-मुघल काळातील 'नृपनिर्माते' (Kingmakers) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सय्यद बंधूंच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान 'सत्य नाही' (अयोग्य आहे)?
EN
Which of the following statements about the Sayyid Brothers, known as 'Kingmakers' during the Later Mughal period, is NOT true?
स्पष्टीकरण:
उत्तर-मुघल काळात अब्दुल्ला खान (वजीर) आणि हुसेन अली खान (मीर बक्षी) हे दोघे सय्यद बंधू 'किंगमेकर्स' (नृपनिर्माते) म्हणून ओळखले जात होते.
•
विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान (१) असत्य आहे (म्हणून उत्तर): जहांदार शाहला सत्तेत आणण्याचे काम झुल्फिकार खान याने केले होते, सय्यद बंधूंनी नाही. उलट, सय्यद बंधूंनी जहांदार शाहचा पराभव करून त्याला ठार केले आणि १७१३ मध्ये फर्रुखसियारला गादीवर बसवले.
•
विधान (२) सत्य आहे: १७१३ ते १७२० या काळात त्यांनी वजीर आणि मीर बक्षी ही सर्वोच्च पदे भूषवून संपूर्ण प्रशासकीय सत्ता नियंत्रित केली.
•
विधान (३) सत्य आहे: त्यांनी राजपूत आणि मराठ्यांना आपल्या बाजूने वळवण्यासाठी धार्मिक सहिष्णुतेचे धोरण अवलंबले आणि जजिया कर रद्द केला.
•
विधान (४) सत्य आहे: १७१९ मध्ये हुसेन अली खानने पेशवे बाळाजी विश्वनाथ यांच्यामार्फत छत्रपती शाहू महाराजांशी ऐतिहासिक 'लोणावळा तह / दिल्लीचा करार' केला, ज्याद्वारे दख्खनच्या ६ सुभ्यांतून चौथाई व सरदेशमुखी वसूल करण्याची सनद मराठ्यांना मिळाली.
•
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) बरोबर उत्तर आहे: हे विधान ऐतिहासिकदृष्ट्या चुकीचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सय्यद बंधूंनी बसवलेले मुघल सम्राट: फर्रुखसियार (१७१३), रफी-उद-दरजत (१७१९), रफी-उद-दौला (१७१९), आणि मुहम्मद शाह (१७१९). १७२० मध्ये निजाम-उल-मुल्कच्या नेतृत्वाखालील तुराणी गटाने सय्यद बंधूंचा पाडाव केला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The Sayyid Brothers—Abdullah Khan (Wazir) and Husain Ali Khan Barha (Mir Bakhshi)—dominated imperial Mughal politics between 1713 and 1720 as 'Kingmakers'.
•
Analysis of Statements:
•
Statement (1) is NOT true (Hence the correct answer): Jahandar Shah was brought to power by Zulfiqar Khan, not the Sayyid brothers. In fact, the Sayyid brothers defeated and executed Jahandar Shah in 1713 to place Farrukhsiyar on the throne.
•
Statement (2) is true: As Wazir and Mir Bakhshi, they wielded complete administrative and military hegemony over the Mughal state.
•
Statement (3) is true: They pursued religious tolerance by abolishing the discriminatory Jizya and Pilgrim taxes to forge alliances with Rajputs and Marathas.
•
Statement (4) is true: In 1719, Husain Ali concluded the landmark treaty with Peshwa Balaji Vishwanath and Chhatrapati Shahu Maharaj, granting the Marathas the rights of Chauth and Sardeshmukhi over the six Mughal Subahs of the Deccan.
•
Option Analysis:
•
Option (1) is the correct choice: It contains a factually incorrect assertion.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Emperors installed by the Sayyid Brothers: Farrukhsiyar, Rafi-ud-Darajat, Rafi-ud-Daulah (Shah Jahan II), and Muhammad Shah. Their dominance ended in 1720 when overthrown by the Turani faction led by Nizam-ul-Mulk.