खालीलपैकी कोणते विधान /विधाने बरोबर आहे / आहेत? (a) देशात पहिली जनगणना सन 1871 मध्ये घेण्यात आली. (b) जनगणना 2011 ही स्वातंत्र्यानंतरची सातवी जनगणना असून अखंडित शृंखलेतील पंधरावी जनगणना आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statement(s) is/are correct?
(a) The first census in the country was conducted in the year 1871.
(b) Census 2011 is the 7th census after independence and the 15th census in an unbroken series.
Alternative Answers:
भारतीय जनगणनेचा इतिहास (Census History):
१.
विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान (a): "देशात पहिली जनगणना सन १८७१ मध्ये घेण्यात आली." — चूक. भारतात पहिली प्रायोगिक जनगणना १८७२ मध्ये व्हाइसरॉय लॉर्ड मेयो (Lord Mayo) यांच्या काळात घेण्यात आली, १८७१ मध्ये नाही. पहिली संपूर्ण समकालिक (Synchronous) जनगणना १८८१ मध्ये लॉर्ड रिपन यांच्या काळात झाली.
•
विधान (b): "जनगणना २०११ ही स्वातंत्र्यानंतरची सातवी जनगणना असून अखंडित शृंखलेतील पंधरावी जनगणना आहे." — बरोबर. १८७२ पासून मोजल्यास २०११ ही १५वी आणि १९४७ नंतरची (१९५१, १९६१, १९७१, १९८१, १९९१, २००१, २०११) ७वी जनगणना आहे.
म्हणून, विधान (b) बरोबर (पर्याय २) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारताची पहिली जनगणना १८७२ (लॉर्ड मेयो); पहिली नियमित जनगणना १८८१ (लॉर्ड रिपन); २०११ ची जनगणना १५वी (स्वातंत्र्यानंतरची ७वी) होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
History of Indian Census:
1.
Analysis of Statements:
•
Statement (a): First census was conducted in 1871 — Incorrect. The first non-synchronous census in India was held in 1872 under Viceroy Lord Mayo (not 1871). The first synchronous decennial census was held in 1881 under Lord Ripon.
•
Statement (b): Census 2011 is the 7th census after Independence and 15th overall — Correct. Since 1872, it is the 15th census, and since 1951, it is the 7th post-Independence census.
Therefore, Statement (b) is correct (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
First census: 1872 (Lord Mayo); First synchronous: 1881 (Lord Ripon); Census 2011: 15th overall, 7th after Independence.