योग्य उत्तर: पर्याय (3) फक्त अ, ब आणि क
सविस्तर स्पष्टीकरण:
विजयनगर साम्राज्याचा सर्वात महान सम्राट कृष्णदेवराय (इ. स. १५०९–१५२९) याच्या कारकिर्दीचे विश्लेषण:
•
विधान अ बरोबर आहे: कृष्णदेवराय हा स्वतः एक उच्चकोटीचा विद्वान आणि कवी होता. त्याने तेलुगु भाषेत 'अमुक्तमाल्यदा' (Amuktamalyada) हा प्रसिद्ध राजकीय व धार्मिक काव्यग्रंथ लिहिला (यात राज्यकारभाराचे तत्त्वज्ञान मांडले आहे). तसेच संस्कृतमध्ये त्याने 'जांबवती कल्याणम्' हे नाटक लिहिले.
•
विधान ब बरोबर आहे: साहित्याला व कलेला दिलेल्या प्रचंड राजाश्रयामुळे त्याला 'आंध्र भोज' (Andhra Bhoja), 'अभिनव भोज' आणि 'आंध्र पितामह' या गौरवशाली पदव्या मिळाल्या होत्या.
•
विधान क बरोबर आहे: कृष्णदेवरायाच्या दरबारात तेलगू भाषेतील आठ प्रख्यात विद्वानांचा समूह होता, ज्यांना 'अष्टदिग्गज' (Ashtadiggajas) म्हटले जाई. या अष्टदिग्गजांमध्ये अल्लासानी पेद्दना (Allasani Peddana) हे अग्रगण्य कवी होते; त्यांना 'आंध्र कविता पितामह' म्हटले जात असे.
•
विधान ड चुकीचे आहे: कृष्णदेवराय हा संगम घराण्यातील नसून तुळुव घराण्यातील (Tuluva Dynasty) होता.
*(टीप: विजयनगरवर राज्य करणारी चार घराणी कालक्रमानुसार: १. संगम घराणे, २. साळुव घराणे, ३. तुळुव घराणे, ४. अरविदु घराणे).*
विजयनगर साम्राज्याची घराणी क्रमाने: **संगम $
ightarrow$ साळुव $
ightarrow$ तुळुव $
ightarrow$ अरविदु. सम्राट कृष्णदेवराय हा तुळुव घराण्याचा होता. पोर्तुगीज प्रवासी डोमिंगो पायस (Domingo Paes)** याने त्याच्या दरबाराला भेट दिली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Only a, b and c
Detailed Explanation:
Analysis of Emperor Krishnadevaraya (reigned 1509–1529 CE) of the Vijayanagara Empire:
•
Statement a is correct: Krishnadevaraya was an erudite scholar and patron of letters. He composed the magnum opus 'Amuktamalyada' in Telugu, a classical treatise dealing with statecraft and Vaishnavite devotion. In Sanskrit, he authored the drama *Jambavati Kalyanam*.
•
Statement b is correct: In recognition of his patronage of arts, literature, and culture, he was celebrated with prestigious epithets like 'Andhra Bhoja', 'Abhinava Bhoja', and 'Mooru Rayara Ganda'.
•
Statement c is correct: His royal court was adorned by the celebrated 'Ashtadiggajas' (the eight literary giants of Telugu literature). Foremost among them was the poet laureate Allasani Peddana, honored with the title *'Andhra Kavita Pitamaha'*.
•
Statement d is incorrect: Krishnadevaraya did not belong to the Sangama dynasty; he was the third and greatest ruler of the Tuluva Dynasty.
*(Note: The four successive dynasties of Vijayanagara were: 1. Sangama, 2. Saluva, 3. Tuluva, 4. Aravidu).*
Chronological sequence of Vijayanagara dynasties: **Sangama $
ightarrow$ Saluva $
ightarrow$ Tuluva $
ightarrow$ Aravidu. Krishnadevaraya belonged to the Tuluva Dynasty. Contemporary Portuguese traveler Domingo Paes** recorded vivid praise of his administration.
