🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2022 MEDIUM

एकूण दारिद्र्य अंतरासंदर्भात (TPG) खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?

EN Which of the following statements are correct about the Total Poverty Gap (TPG)?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

TPG, दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेवर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पनान्नाचे मापन करते.

TPG measures the total amount of income necessary to raise everyone below the poverty line up to that line.

निव्वळ दारिद्र्य रेषेखाली ज्यांचे उत्पन्न आहे, अशांची संख्या म्हणजे TPG होय.

TPG is the number of those whose incomes fall below absolute poverty line.

TPG, प्रत्येक उत्पादन घटकाला मिळणाऱ्या एकूण राष्ट्रीय उत्पन्नातील वाट्याचे मापन करते.

TPG measures the share of total national income that each factor of production receives.

TPG, एखाद्या देशातील उत्पन्न विषमतेच्या सापेक्ष तीव्रतेचे मापन करते.

TPG measures the relative degree of income inequality in a country.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (1) TPG, दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेवर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पन्नाचे मापन करते.

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• एकूण दारिद्र्य अंतर (Total Poverty Gap - TPG):

• विकास अर्थशास्त्रामध्ये एकूण दारिद्र्य अंतर (TPG) हे दारिद्र्यरेषेखालील सर्व गरीब व्यक्तींचे उत्पन्न दारिद्र्यरेषेच्या पातळीपर्यंत आणण्यासाठी (म्हणजेच दारिद्र्य पूर्णपणे नष्ट करण्यासाठी) एकूण किती पैशांची / उत्पन्नाची तूट किंवा गरज आहे याचे परिमाणवाचक मापन करते.

• गणितीय सूत्र:

\text{TPG} = \sum_{i=1}^{H} (z - y_i)

• येथे:

• $z$ = दारिद्र्यरेषेचे उत्पन्न स्तर (Poverty Line).

• $y_i$ = $i$ व्या गरीब व्यक्तीचे प्रत्यक्ष उत्पन्न.

• $H$ = दारिद्र्यरेषेखालील लोकांची एकूण संख्या (Headcount).

• $(z - y_i)$ = एका गरीब व्यक्तीचे दारिद्र्य अंतर.

• महत्त्व:

• केवळ दारिद्र्याचे प्रमाण (Headcount Ratio) मोजल्यास दारिद्र्याची तीव्रता कळत नाही. TPG मुळे देशातील दारिद्र्याची खरी 'खोली' (Depth of Poverty) समजते आणि दारिद्र्य निर्मूलनासाठी सरकारला नेमका किती वित्तीय खर्च करावा लागेल याचा अंदाज येतो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• सरासरी दारिद्र्य अंतर (Average Poverty Gap - APG): $\text{APG} = \frac{\text{TPG}}{N}$ (येथे $N$ ही देशाची एकूण लोकसंख्या आहे).

• दारीद्र्य अंतर निर्देशांक (Poverty Gap Index - PGI): $\text{PGI} = \frac{\text{APG}}{z}$ (हा दारिद्र्याची तीव्रता मोजणारा प्रमाणबद्ध निर्देशांक आहे).

• सेन निर्देशांक (Sen Index): नोबेल विजेते अमर्त्य सेन यांनी दारिद्र्याची तीव्रता आणि विषमता मोजण्यासाठी विकसित केलेला सर्वसमावेशक निर्देशांक.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) TPG measures the total amount of income necessary to raise everyone below the poverty line up to that line.

Detailed Explanation:

• Total Poverty Gap (TPG) in Development Economics:

• The Total Poverty Gap measures the total cumulative sum of income transfers required to lift every single individual living below the absolute poverty line up to the threshold of that poverty line.

• Mathematical Formulation:

\text{TPG} = \sum_{i=1}^{H} (z - y_i)

• Where:

• $z$ is the established poverty line threshold.

• $y_i$ is the actual income or consumption level of the $i^{\text{th}}$ poor individual.

• $H$ is the total headcount of individuals living below the poverty line.

• $(z - y_i)$ represents the personal income deficit of that individual.

• Policy Significance:

• While the simple Headcount Ratio ($H/N$) only reflects the proportion of the population that is poor, TPG gauges the depth and severity of poverty, quantifying the precise financial outlay necessary for targeted fiscal antipoverty eradication programs.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Poverty Gap Index (PGI): Measures the average shortfall of the total population from the poverty line expressed as a percentage of the poverty line.

• Foster-Greer-Thorbecke (FGT) Metric: A generalized class of poverty metrics (including headcount ratio $P_0$, poverty gap $P_1$, and squared poverty gap $P_2$ capturing inequality among the poor).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) TPG, दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेवर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पनान्नाचे मापन करते. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (1) TPG, दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेवर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पन्नाचे मापन करते.**

⚠️ पर्याय (2) निव्वळ दारिद्र्य रेषेखाली ज्यांचे उत्पन्न आहे, अशांची संख्या म्हणजे TPG होय. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) TPG, प्रत्येक उत्पादन घटकाला मिळणाऱ्या एकूण राष्ट्रीय उत्पन्नातील वाट्याचे मापन करते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) TPG, एखाद्या देशातील उत्पन्न विषमतेच्या सापेक्ष तीव्रतेचे मापन करते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'TPG, दारिद्र्यरेषेखालील प्रत्येकाला त्या रेषेवर आणण्यासाठी आवश्यक असलेल्या एकूण उत्पनान्नाचे मापन करते.' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

​एकूण दारिद्र्य अंतरासंदर्भात (TPG) खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन

एकूण दारिद्र्य अंतरासंदर्भात (TPG) खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?