🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

खालीलपैकी कोणती विधाने छतावर बसविण्यायोग्य ग्रीड कनेक्टेड सोलर फोटोव्होल्टाईक सिस्टीम बाबत योग्य आहेत ? अ) यात साठवणुकीसाठी विद्युत घट असावाच लागतो. ब) 1KWP ची ग्रीड कनेक्टेड सोलर सिस्टीम उभारण्यासाठी 10 चौ. मीटर जागेची गरज असते. क) हि निवासी जागांच्या छतांवर स्थापित केली जाऊ शकते मात्र व्यापारी संकुलांच्या छतांवर नाही. ड) हि विद्युत पारेषण व वितरणामुळे होणारी हानी वाचवू शकते. पर्यायी उत्तरे :

EN Which of the following statements are correct regarding rooftop grid-connected solar photovoltaic systems? a. It must include batteries for storage. b. Setting up a 1 kWp grid-connected solar system requires 10 sq. metres of space. c. It can be installed on residential rooftops but not on commercial complexes. d. It reduces transmission and distribution losses. Alternative Answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त ड

Only d

ब आणि क

b and c

ब आणि ड

b and d

अ, ब आणि ड

a, b and d

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (3) ब आणि ड

सविस्तर विश्लेषण:

• छतावरील ग्रीड-कनेक्टेड सौर फोटोव्होल्टाईक (Rooftop Grid-Connected Solar PV) प्रणाली:

• विधान (अ) असत्य: ग्रीड-कनेक्टेड प्रणालीमध्ये वीज साठवण्यासाठी विद्युत घट (Battery) असणे अनिवार्य नसते; अतिरिक्त वीज थेट ग्रीडमध्ये (नेट मीटरिंगद्वारे) पाठवली जाते आणि रात्री ग्रीडकडून वीज घेतली जाते. (बॅटरी केवळ ऑफ-ग्रीड किंवा हायब्रिड सिस्टीममध्ये लागते).

• विधान (ब) सत्य: प्रमाण मानकांनुसार १ किलोवॅट-पीक (1 kWp) क्षमतेची सौर सिस्टीम उभारण्यासाठी साधारणपणे १० चौरस मीटर (सुमारे १०० चौरस फूट) सावलीमुक्त (Shadow-free) छताच्या जागेची आवश्यकता असते.

• विधान (क) असत्य: ही प्रणाली निवासी इमारती, औद्योगिक शेड्स आणि व्यापारी संकुले (Commercial Complexes) या सर्वांच्या छतावर यशस्वीपणे स्थापित केली जाऊ शकते (किंबहुना व्यापारी संकुलांमध्ये दिवसा वीज दर जास्त असल्याने ती अत्यंत फायदेशीर ठरते).

• विधान (ड) सत्य: वीजनिर्मिती प्रत्यक्ष छतावरच (वापराच्या जागी) होत असल्याने लांब पल्ल्याच्या पारेषण आणि वितरणामधील हानी (Transmission & Distribution - T&D Losses) लक्षणीयरीत्या वाचते.

• म्हणून ब आणि ड ही दोन्ही विधाने योग्य आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

केंद्र सरकारने निवासी छतांवर सौरऊर्जा उभारणीसाठी 'पीएम सूर्य घर: मोफत वीज योजना' सुरू केली आहे, ज्याद्वारे ३ किलोवॅटपर्यंत मोठी सबसिडी दिली जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) b and d

Detailed Analysis:

• Assessment of Statements:

• Statement (a) is FALSE: Grid-connected rooftop solar PV systems do not require battery energy storage; bidirectional net-meters export surplus daytime power to the utility grid and import grid power during night hours.

• Statement (b) is TRUE: A standard rule of thumb in solar PV design dictates that setting up a 1 kWp system requires approximately 10 square metres (~100 sq. ft.) of unshaded rooftop area.

• Statement (c) is FALSE: Grid-connected solar PV is extensively deployed on residential, institutional, industrial, and commercial rooftops (malls, IT parks, hospitals) to reduce expensive peak tariffs.

• Statement (d) is TRUE: Distributed generation right at the point of end-use consumption virtually eliminates intermediate transmission and distribution (T&D) losses.

• Hence, statements (b) and (d) are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Government of India promotes decentralized rooftop generation through schemes like PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana, subsidizing up to 3 kWp residential installations.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) ब आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) ब आणि ड (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (3) ब आणि ड

✗ पर्याय (4) अ, ब आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'ब आणि ड' हे असून ते 'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ऊर्जा संसाधने, अपारंपरिक ऊर्जा व भारताचे आण्विक धोरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन