खालीलपैकी कोणती विधाने छतावर बसविण्यायोग्य ग्रीड कनेक्टेड सोलर फोटोव्होल्टाईक सिस्टीम बाबत योग्य आहेत ? अ) यात साठवणुकीसाठी विद्युत घट असावाच लागतो. ब) 1KWP ची ग्रीड कनेक्टेड सोलर सिस्टीम उभारण्यासाठी 10 चौ. मीटर जागेची गरज असते. क) हि निवासी जागांच्या छतांवर स्थापित केली जाऊ शकते मात्र व्यापारी संकुलांच्या छतांवर नाही. ड) हि विद्युत पारेषण व वितरणामुळे होणारी हानी वाचवू शकते. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statements are true for a roof-top grid-connected solar photovoltaic system?
(a) It must have battery as storage facility.
(b) About 10 m2 area is required to setup 1 KWP grid connected solar system.
(c) It can be installed at the roofs of residential but not on commercial complex.
(d) It can save transmission and distribution losses.
योग्य उत्तर: पर्याय (3) ब आणि ड
सविस्तर विश्लेषण:
•
छतावरील ग्रीड-कनेक्टेड सौर फोटोव्होल्टाईक (Rooftop Grid-Connected Solar PV) प्रणाली:
•
विधान (अ) असत्य: ग्रीड-कनेक्टेड प्रणालीमध्ये वीज साठवण्यासाठी विद्युत घट (Battery) असणे अनिवार्य नसते; अतिरिक्त वीज थेट ग्रीडमध्ये (नेट मीटरिंगद्वारे) पाठवली जाते आणि रात्री ग्रीडकडून वीज घेतली जाते. (बॅटरी केवळ ऑफ-ग्रीड किंवा हायब्रिड सिस्टीममध्ये लागते).
•
विधान (ब) सत्य: प्रमाण मानकांनुसार १ किलोवॅट-पीक (1 kWp) क्षमतेची सौर सिस्टीम उभारण्यासाठी साधारणपणे १० चौरस मीटर (सुमारे १०० चौरस फूट) सावलीमुक्त (Shadow-free) छताच्या जागेची आवश्यकता असते.
•
विधान (क) असत्य: ही प्रणाली निवासी इमारती, औद्योगिक शेड्स आणि व्यापारी संकुले (Commercial Complexes) या सर्वांच्या छतावर यशस्वीपणे स्थापित केली जाऊ शकते (किंबहुना व्यापारी संकुलांमध्ये दिवसा वीज दर जास्त असल्याने ती अत्यंत फायदेशीर ठरते).
•
विधान (ड) सत्य: वीजनिर्मिती प्रत्यक्ष छतावरच (वापराच्या जागी) होत असल्याने लांब पल्ल्याच्या पारेषण आणि वितरणामधील हानी (Transmission & Distribution - T&D Losses) लक्षणीयरीत्या वाचते.
•
म्हणून ब आणि ड ही दोन्ही विधाने योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
केंद्र सरकारने निवासी छतांवर सौरऊर्जा उभारणीसाठी 'पीएम सूर्य घर: मोफत वीज योजना' सुरू केली आहे, ज्याद्वारे ३ किलोवॅटपर्यंत मोठी सबसिडी दिली जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) b and d
Detailed Analysis:
•
Assessment of Statements:
•
Statement (a) is FALSE: Grid-connected rooftop solar PV systems do not require battery energy storage; bidirectional net-meters export surplus daytime power to the utility grid and import grid power during night hours.
•
Statement (b) is TRUE: A standard rule of thumb in solar PV design dictates that setting up a 1 kWp system requires approximately 10 square metres (~100 sq. ft.) of unshaded rooftop area.
•
Statement (c) is FALSE: Grid-connected solar PV is extensively deployed on residential, institutional, industrial, and commercial rooftops (malls, IT parks, hospitals) to reduce expensive peak tariffs.
•
Statement (d) is TRUE: Distributed generation right at the point of end-use consumption virtually eliminates intermediate transmission and distribution (T&D) losses.
•
Hence, statements (b) and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Government of India promotes decentralized rooftop generation through schemes like PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana, subsidizing up to 3 kWp residential installations.