भारताच्या संविधान सभेबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत? अ. ती प्रौढ मताधिकारावर (Adult franchise) आधारित नव्हती. ब. ती जनतेद्वारे थेट प्रत्यक्ष निवडलेली संस्था होती. क. ब्रिटिश भारतास एकूण २९२ जागा देण्यात आल्या होत्या. ड. तिने विविध समित्यांच्या माध्यमातून आपले कार्य पार पाडले. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements are true regarding the Constituent Assembly of India?
a. It was not based on adult franchise.
b. It was a body directly elected by the people.
c. British India was allotted a total of 292 seats.
d. It functioned through several committees.
Alternative Answers:
संविधान सभेच्या वैशिष्ट्यांचे विश्लेषण:
१.
विधान (अ) सत्य आहे: संविधान सभेची निवड सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकारावर झालेली नव्हती. भारत सरकार कायदा १९३५ अन्वये मालमत्ता, कर व शिक्षणाच्या मर्यादित आधारावर मतदारांची संख्या केवळ १०-१४% होती.
२.
विधान (ब) असत्य आहे: ती प्रत्यक्ष जनतेकडून निवडलेली नव्हती, तर प्रांतिक विधिमंडळांच्या सदस्यांद्वारे एकल संक्रमणीय मताद्वारे अप्रत्यक्षरीत्या (Indirectly elected) निवडलेली संस्था होती.
३.
विधान (क) असत्य आहे: कॅबिनेट मिशननुसार ब्रिटिश भारताला एकूण २९६ जागा दिल्या होत्या (२९२ प्रांतांमधून + ४ मुख्य आयुक्तांच्या प्रांतांतून); ९३ जागा संस्थानांसाठी होत्या. एकूण जागा ३८९ होत्या.
४.
विधान (ड) सत्य आहे: राज्यघटना निर्मितीचे अफाट काम पार पाडण्यासाठी संविधान सभेने मसुदा समिती, संघराज्य समिती, सुकाणू समिती अशा २२ हून अधिक समित्यांद्वारे कार्य केले.
त्यामुळे केवळ अ आणि ड सत्य असल्याने पर्याय ३ (अ आणि ड) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संविधान सभा ही अंशतः निर्वाचित (Partly elected - प्रांतांमधून) आणि अंशतः नामनिर्देशित (Partly nominated - संस्थानांमधून) होती. ती अप्रत्यक्षरीत्या निवडलेली संस्था होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Critical analysis of Constituent Assembly features:
1.
Statement (a) is true: The Assembly was not elected on adult franchise. The electorate under the Government of India Act 1935 was restricted by property, tax, and educational qualifications to roughly 10–14% of the population.
2.
Statement (b) is false: It was not directly elected by the public; members were indirectly elected by provincial legislative assemblies via proportional representation by means of single transferable vote.
3.
Statement (c) is false: British India was allotted 296 seats (292 from governors' provinces + 4 from chief commissioners' provinces), while 93 seats were allotted to princely states, totaling 389.
4.
Statement (d) is true: The Assembly operated systematically through more than 22 specialized committees (Drafting, Steering, Union Powers, etc.).
Hence, statements a and d are correct, making Option 3 (a and d) the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Constituent Assembly was partly elected (from provinces) and partly nominated (from princely states), elected indirectly on limited franchise.