🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2023 MEDIUM

'भारतीय लोक प्रशासन संस्थे' संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत ? अ. पॉल एच. अॅपलबी यांच्या शिफारशीनुसार ही संस्था 1954 मध्ये नवी दिल्ली येथे स्थापण्यात आली. ब. ही संस्था पूर्णतः शासकीय आहे. क. ही संस्था केवळ केन्द्र शासनामधील अधिकाऱ्यांसाठी उजळणी अभ्यासक्रम (Refresher Courses) आयोजित करते. ड. ही संस्था विद्यापीठातील अध्यापकांसाठी 'लोक प्रशासन' विषयावरील अल्पावधीच्या अभ्यासक्रमाचे देखील आयोजन करते.

EN Which of the following statements are true regarding the 'Indian Institute of Public Administration' (IIPA)? a. This institution was established in 1954 in New Delhi on the recommendation of Paul H. Appleby. b. This institution is completely governmental. c. This institution organizes refresher courses only for Central Government officers. d. This institution also organizes short-term courses in Public Administration for university teachers.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

वरील सर्व

All of the above

अ आणि ड

a and d

ब आणि क

b and c

अ, ब आणि ड

a, b and d

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ आणि ड

भारतीय लोकप्रशासन संस्थेबाबत (IIPA, नवी दिल्ली) विधाने 'अ' आणि 'ड' सत्य आहेत, तर विधाने 'ब' आणि 'क' असत्य आहेत.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान 'अ' सत्य: आंतरराष्ट्रीय लोकप्रशासक पॉल एच. ॲपलबी (Paul H. Appleby) यांनी १९५३ च्या अहवालात केलेल्या शिफारशीनुसार २९ मार्च १९५४ रोजी नवी दिल्ली येथे 'भारतीय लोकप्रशासन संस्था' (IIPA) ची स्थापना पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली.

• विधान 'ब' असत्य: IIPA ही पूर्णतः शासकीय संस्था (Departmental body) नसून ती संस्था नोंदणी कायदा, १८६० अन्वये नोंदणीकृत स्वायत्त संस्था (Autonomous Society) आहे. (जरी तिला केंद्र सरकारकडून अनुदान मिळत असले, तरी तिची प्रशासकीय स्वायत्तता कायम आहे).

• विधान 'क' असत्य: ही संस्था केवळ केंद्र शासनाच्या अधिकाऱ्यांसाठीच नव्हे, तर राज्य शासनातील वरिष्ठ अधिकारी, सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांचे (PSU) अधिकारी आणि स्थानिक संस्थांच्या अधिकाऱ्यांसाठीही उजळणी व प्रशिक्षण अभ्यासक्रम आयोजित करते.

• विधान 'ड' सत्य: ही संस्था विद्यापीठे आणि महाविद्यालयांमधील लोकप्रशासन विषयाच्या प्राध्यापकांसाठी आणि संशोधकांसाठी अल्पावधीचे कार्यशाळा, सेमिनार आणि उजळणी अभ्यासक्रम (Faculty Development Courses) आयोजित करते.

• म्हणून अ आणि ड (पर्याय २) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतीय लोकप्रशासन संस्था (IIPA, नवी दिल्ली):

• स्थापना: २९ मार्च १९५४ (पॉल ॲपलबी यांच्या शिफारशीनुसार).

• स्वरूप: स्वायत्त संस्था (Autonomous body).

• पहिले अध्यक्ष: पंडित जवाहरलाल नेहरू.

• मुखपत्र: 'इंडियन जर्नल ऑफ पब्लिक ॲडमिनिस्ट्रेशन' (IJPA).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) a and d

Regarding the Indian Institute of Public Administration (IIPA), statements a and d are TRUE, while statements b and c are false.

Detailed Analysis:

• Statement a is TRUE: The IIPA was inaugurated on 29 March 1954 in New Delhi following the recommendations of Dr. Paul H. Appleby in his 1953 survey report on Indian administration.

• Statement b is FALSE: IIPA is not a purely departmental governmental entity; it is an autonomous registered society established under the Societies Registration Act, 1860, operating with independent academic and executive governance.

• Statement c is FALSE: It does not organize courses 'only' for Central Government officers; its executive training programmes cater to officers of Central ministries, State civil services, Public Sector Undertakings (PSUs), and urban local bodies.

• Statement d is TRUE: IIPA regularly organizes short-term faculty development programmes, research workshops, and specialized training courses in Public Administration for university teachers and academic researchers.

• Therefore, Option (2) a and d is correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Indian Institute of Public Administration (IIPA):

• Founded: 29 March 1954 (Paul H. Appleby Report).

• Status: Autonomous society under Societies Registration Act, 1860.

• Flagship Journal: *Indian Journal of Public Administration* (IJPA).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) वरील सर्व (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) अ आणि ड (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ आणि ड**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) ब आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अ, ब आणि ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ आणि ड' हे असून ते 'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'केंद्रीय व राज्य लोकसेवा आयोग (UPSC & MPSC)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन