🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Rajyaseva Mains 2024 MEDIUM

न्या.म.गो. रानडे यांचे नीतीविषयक विचार स्पष्ट करणारे खालीलपैकी कोणते विधान असत्य आहे ?

EN Which of the following statements explaining Justice M. G. Ranade's ethical thought is false?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मानवी स्वातंत्र्याला बाधा आणणाऱ्या धार्मिक कल्पना रानडे यांनी झुगारून दिल्या.

Ranade discarded religious notions that obstructed human liberty.

माणसाला दैववादी बनवणाऱ्या धर्मकल्पनांवर सुद्धा त्यांनी हल्ला चढविला.

He also launched attacks on religious concepts that made man fatalistic.

कर्मसिद्धांत आणि पुनर्जन्म सिद्धांताच्या समन्वयातून भारतात रूढ झालेला दैववाद रानडे यांनी स्विकारला होता.

Ranade accepted the fatalism established in India through the coordination of Karma and reincarnation theories.

कर्मवाद व जडवाद या दोन्ही प्रकारच्या भूमिकांमुळे माणूस सामर्थ्यहीन बनतो असे प्रतिपादन रानडे यांनी केले.

Ranade argued that both fatalism and materialism render a person powerless.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (कर्मसिद्धांत आणि पुनर्जन्म सिद्धांताच्या समन्वयातून भारतात रूढ झालेला दैववाद रानडे यांनी स्विकारला होता.)

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान ३ असत्य आहे (अचूक उत्तर): न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी दैववाद (Fatalism) कधीही स्वीकारला नाही; उलट त्यांनी कर्मसिद्धांत आणि पुनर्जन्माच्या नावाखाली माणसाला निष्क्रिय, लाचार आणि नशीबवादी बनवणाऱ्या दैववादाचा तीव्र धिक्कार केला आणि मानवी पुरुषार्थ व नैतिक स्वातंत्र्याचा पुरस्कार केला.

• रानडे यांचे नीतीविषयक विचार (इतर विधाने सत्य):

• विधान १ सत्य: मानवी स्वातंत्र्याला व सदसद्विवेकबुद्धीला बाधा आणणाऱ्या कोणत्याही धार्मिक कल्पना रानडे यांनी फेटाळल्या.

• विधान २ सत्य: माणसाला दैववादी बनवून त्याचे कर्तृत्व मारणाऱ्या धर्मकल्पनांवर त्यांनी प्रहार केला.

• विधान ४ सत्य: केवळ नशिबावर विसंबून राहणारा कर्मवाद आणि केवळ भौतिक सुखाचा विचार करणारा जडवाद या दोन्ही टोकांमुळे माणूस सामर्थ्यहीन बनतो, असा समतोल विचार त्यांनी मांडला.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

न्या. रानडे यांनी प्रार्थना समाजात ईश्वरभक्तीसोबतच सामाजिक कर्तव्य आणि नैतिक पुरुषार्थाची शिकवण दिली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Ranade accepted the fatalism established in India through the coordination of Karma and reincarnation theories.)

Detailed Analysis:

• Statement 3 is False (Correct Choice): Justice Mahadev Govind Ranade unequivocally rejected fatalism (*Daivavada*). He argued that fatalistic misinterpretations of karma and rebirth paralyzed human will and social initiative; he consistently championed dynamic moral agency and rational effort.

• Ranade's Ethical Philosophy (Other Statements are True):

• Statement 1: Discarded obsolete theological tenets that curbed individual conscience and human freedom.

• Statement 2: Attacked religious dogmas that encouraged fatalistic surrender.

• Statement 4: Held that both crude fatalism and unbridled materialism undermine human dignity and moral strength.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Ranade's philosophical framework was grounded in the liberal theism of the Prarthana Samaj, synthesizing devotion with ethical social reform.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मानवी स्वातंत्र्याला बाधा आणणाऱ्या धार्मिक कल्पना रानडे यांनी झुगारून दिल्या. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) माणसाला दैववादी बनवणाऱ्या धर्मकल्पनांवर सुद्धा त्यांनी हल्ला चढविला. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) कर्मसिद्धांत आणि पुनर्जन्म सिद्धांताच्या समन्वयातून भारतात रूढ झालेला दैववाद रानडे यांनी स्विकारला होता. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ३ (कर्मसिद्धांत आणि पुनर्जन्म सिद्धांताच्या समन्वयातून भारतात रूढ झालेला दैववाद रानडे यांनी स्विकारला होता.)

✗ पर्याय (4) कर्मवाद व जडवाद या दोन्ही प्रकारच्या भूमिकांमुळे माणूस सामर्थ्यहीन बनतो असे प्रतिपादन रानडे यांनी केले. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'कर्मसिद्धांत आणि पुनर्जन्म सिद्धांताच्या समन्वयातून भारतात रूढ झालेला दैववाद रानडे यांनी स्विकारला होता.' हे असून ते 'महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक व विचारवंत (फुले, शाहू, आंबेडकर व इतर)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

न्या.म.गो. रानडे यांचे नीतीविषयक विचार स्पष्ट करणारे खालीलपैकी कोणते विधान असत्य आहे ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन