भारतीय संसदेसंबंधी खाली दिलेल्यापैकी कोणते विधान बरोबर आहे? अ) राज्यघटनेने संसदेत अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींसाठी राखीव जागांची तरतूद केली आहे. ब) संसदेला राज्य सूचीत समाविष्ट असलेल्या विषयाबाबत कायदा करण्याचा अधिकार लोकसभा देवू शकते. क) लोकसभेचा सामान्य कार्यकाळ (5वर्षे) राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात संसदेच्या कायद्याद्वारे एका वेळी सहा महिन्यांसाठी वाढविला जावू शकतो. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statements is correct regarding the Indian Parliament?
a) The Constitution provides for the reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in Parliament.
b) The Lok Sabha can empower Parliament to make laws on a subject in the State List.
c) The normal term of the Lok Sabha (5 years) can be extended during a National Emergency by an Act of Parliament for six months at a time.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही
विधानांचे सविस्तर परीक्षण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: राज्यघटनेच्या कलम 330 अन्वये अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमातींसाठी (ST) केवळ लोकसभेत राखीव जागांची तरतूद आहे, राज्यसभेत कोणतीही राखीव जागा नसते; त्यामुळे संपूर्ण संसदेत राखीव जागांची तरतूद आहे हे विधान चुकीचे आहे.
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: संविधानाच्या कलम 249 अन्वये राज्यसूचीतील विषयावर संसदेला कायदा करण्याचा अधिकार राज्यसभा (Rajya Sabha) 2/3 बहुमताने ठराव मंजूर करून देते, लोकसभा नाही.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: कलम 83(2) नुसार राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात संसदेच्या कायद्याद्वारे लोकसभेचा कार्यकाळ एका वेळी एक वर्षासाठी (1 year at a time) वाढविला जाऊ शकतो (सहा महिन्यांसाठी नाही).
•
त्यामुळे तिन्ही विधाने चुकीची असल्याने पर्याय (4) 'वरीलपैकी एकही नाही' बरोबर उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
कलम 249: केवळ राज्यसभेचा विशेष अधिकार.
•
आणीबाणीत मुदतवाढ (कलम 83(2)): एका वेळी जास्तीत जास्त 1 वर्ष; आणीबाणी संपल्यानंतर 6 महिन्यांपेक्षा जास्त काळ चालू शकत नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) None of the above
Detailed Analysis of Statements:
•
Statement (a) is incorrect: Under Article 330, reservation for SCs and STs is provided only in the Lok Sabha, not in the Rajya Sabha; hence stating reservation is in Parliament is erroneous.
•
Statement (b) is incorrect: Under Article 249, it is the Rajya Sabha (Council of States), not the Lok Sabha, which can authorize Parliament to make laws on the State List by a 2/3rd majority resolution.
•
Statement (c) is incorrect: Under Article 83(2), during a National Emergency, the term of the Lok Sabha can be extended by parliamentary law for a period of one year at a time (not six months).
•
Since all three statements are incorrect, Option (4) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Article 249: Exclusive federal power of the Rajya Sabha.
•
Emergency Extension (Article 83(2)): 1 year at a time, but cannot extend beyond 6 months after the emergency has ceased to operate.