🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

पंडित मोतीलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखालील सर्वपक्षीय समितीने ऑगस्ट १९२८ मध्ये सादर केलेल्या ऐतिहासिक 'नेहरू अहवाला'च्या (Nehru Report) संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे?

EN Which of the following statements is historically accurate regarding the 'Nehru Report' drafted by the All Parties Conference committee in August 1928?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
हा अहवाल प्रामुख्याने पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी अध्यक्ष म्हणून तयार केला होता
The report was chaired and drafted by Pandit Jawaharlal Nehru
B
या अहवालात भारतासाठी तात्काळ 'संपूर्ण स्वतंत्र प्रजासत्ताक' हे ध्येय निश्चित केले होते
The report defined an 'Independent Socialist Republic' as India's immediate constitutional goal
C
या अहवालात लिंगभेद न ठेवता 'सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकाराची' आणि मूलभूत हक्कांची शिफारस केली होती
The report unequivocally recommended Universal Adult Suffrage and equal fundamental rights for men and women
D
नेहरू अहवाल प्रसिद्ध झाला तेव्हा लॉर्ड बर्कनहेड हे भारताचे व्हाइसरॉय होते
Lord Birkenhead was the Viceroy of British India when the Nehru Report was promulgated
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) या अहवालात लिंगभेद न ठेवता 'सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकाराची' आणि मूलभूत हक्कांची शिफारस केली होती

सविस्तर विश्लेषण व नेहरू अहवाल (१९२८):

• सत्य विधान: नेहरू अहवालाने भारतात कोणत्याही मालमत्तेची किंवा शैक्षणिक अट न ठेवता २१ वर्षे पूर्ण झालेल्या सर्व स्त्री-पुरुषांना 'सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकार' (Universal Adult Suffrage) देण्याची क्रांतिकारक शिफारस केली होती, तसेच १९ मूलभूत हक्कांची सनद मांडली होती.
• इतर विधाने का चुकीची आहेत?:
• विधान (१) चुकीचे: या समितीचे अध्यक्ष पंडित मोतीलाल नेहरू होते (जवाहरलाल नेहरू हे सचिव होते).
• विधान (२) चुकीचे: अहवालात 'संपूर्ण स्वातंत्र्य' नसून 'वसाहतीचे स्वराज्य' (Dominion Status) हे भारताचे घटनात्मक उद्दिष्ट निश्चित केले होते (ज्याला तरुण जवाहरलाल नेहरू आणि सुभाषचंद्र बोस यांनी विरोध केला होता).
• विधान (४) चुकीचे: लॉर्ड बर्कनहेड हे तत्कालीन भारतमंत्री (Secretary of State for India) होते, व्हाइसरॉय नव्हे (तत्कालीन व्हाइसरॉय लॉर्ड आयर्विन होते).

म्हणून अचूक पर्याय (३) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतमंत्री लॉर्ड बर्कनहेड यांनी 'भारतीयांमध्ये सर्वांना मान्य होईल अशी घटना तयार करण्याची धमक नाही' असे आव्हान दिले होते, त्या आव्हानाला उत्तर म्हणून १९२८ चा नेहरू अहवाल तयार करण्यात आला होता.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) The report unequivocally recommended Universal Adult Suffrage and equal fundamental rights for men and women

Detailed Analysis & The Nehru Report (1928):

• Democratic Suffrage: The Nehru Report was extraordinarily forward-looking, recommending Universal Adult Suffrage (granting equal voting franchise to all adult men and women without property or educational qualifications) and articulating 19 Fundamental Rights.
• Analysis of False Statements:
• Statement (1) is incorrect: Chaired by Motilal Nehru (Jawaharlal Nehru was merely the secretary).
• Statement (2) is incorrect: It envisioned Dominion Status within the British Commonwealth, sparking protests from younger leaders Jawaharlal Nehru and Subhas Chandra Bose who demanded *Purna Swaraj*.
• Statement (4) is incorrect: Lord Birkenhead was the Secretary of State for India who challenged Indians to produce an agreed constitution, while Lord Irwin was the Viceroy.

Hence, the accurate choice is Option (3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: The Nehru Report proposed joint electorates with reservation of seats for religious minorities only where they were in a minority, completely rejecting separate electorates.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) हा अहवाल प्रामुख्याने पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी अध्यक्ष म्हणून तयार केला होता (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) या अहवालात भारतासाठी तात्काळ 'संपूर्ण स्वतंत्र प्रजासत्ताक' हे ध्येय निश्चित केले होते (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) या अहवालात लिंगभेद न ठेवता 'सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकाराची' आणि मूलभूत हक्कांची शिफारस केली होती (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) या अहवालात लिंगभेद न ठेवता 'सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकाराची' आणि मूलभूत हक्कांची शिफारस केली होती**[/gold]
✗ पर्याय (4) नेहरू अहवाल प्रसिद्ध झाला तेव्हा लॉर्ड बर्कनहेड हे भारताचे व्हाइसरॉय होते (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'आधुनिक भारताचा इतिहास व स्वातंत्र्य चळवळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →