🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2018 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधाने चुकीचे आहेत?

EN Which of the following statements is incorrect?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राज्यातील मुख्य सचिवा समान असे पद संघ सरकारमध्ये नाही.

There is no post in the Union Government equivalent to that of the Chief Secretary in a State.

मुख्य सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रमुख आहे तर केंद्रीय स्तरावरील मंत्रिमंडळ सचिव (Cabinet Secretary) हा केंद्रीय सचिवालयाचा प्रमुख आहे.

The Chief Secretary is the head of the State Secretariat, whereas at the central level, the Cabinet Secretary is the head of the Central Secretariat.

मुख्य सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख आहे तर केंद्रीय स्तरावरील मंत्रिमंडळ सचिव हा केंद्रीय सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख नसतो.

The Chief Secretary is the administrative head of the State Secretariat, whereas at the central level, the Cabinet Secretary is not the administrative head of the Central Secretariat.

वरीलपैकी एकही नाही.

None of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) मुख्य सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रमुख आहे तर केंद्रीय स्तरावरील मंत्रिमंडळ सचिव (Cabinet Secretary) हा केंद्रीय सचिवालयाचा प्रमुख आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• मुख्य सचिव व केंद्रीय मंत्रिमंडळ सचिव (Cabinet Secretary) यांची तुलना:

• विधान १ बरोबर आहे: राज्य स्तरावर मुख्य सचिवांकडे संपूर्ण राज्य प्रशासनाचा समन्वय आणि सर्व खात्यांवर नियंत्रण असते; अशी सर्वसमावेशक एकल सत्ता केंद्रात एकाच पदाकडे नसते (केंद्रात गृह सचिव, वित्त सचिव, परराष्ट्र सचिव आणि मंत्रिमंडळ सचिव यांच्यात कार्ये विभागलेली असतात). म्हणून मुख्य सचिवाशी तंतोतंत समान पद केंद्रात नाही.

• विधान २ चुकीचे (अयोग्य) आहे: मुख्य सचिव हे राज्य सचिवालयाचे प्रशासकीय प्रमुख असतात, परंतु केंद्रीय स्तरावर मंत्रिमंडळ सचिव हा 'केंद्रीय सचिवालयाचा' प्रमुख नसतो! केंद्र शासनामध्ये संपूर्ण केंद्रीय सचिवालयाचा एकच प्रशासकीय प्रमुख अशी संकल्पना अस्तित्वात नाही; प्रत्येक मंत्रालयाचा सचिव हा त्या त्या मंत्रालयाचा प्रशासकीय प्रमुख असतो. मंत्रिमंडळ सचिव केवळ मंत्रिमंडळ सचिवालयाचे (Cabinet Secretariat) प्रमुख असतात.

• विधान ३ बरोबर आहे: वरील कारणास्तव विधान ३ सत्य आहे.

• विचारलेल्या प्रश्नानुसार अयोग्य विधान पर्याय (२) आहे.

• म्हणून पर्याय (२) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• मुख्य सचिव = संपूर्ण राज्य सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख.

• मंत्रिमंडळ सचिव = केवळ 'मंत्रिमंडळ सचिवालयाचा' प्रमुख; संपूर्ण केंद्रीय सचिवालयाचा असा एकच प्रमुख नसतो!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) The Chief Secretary is the head of the State Secretariat, whereas at the central level, the Cabinet Secretary is the head of the Central Secretariat.

Detailed Analysis:

• Comparative Analysis of Chief Secretary and Cabinet Secretary:

• Statement 1 is correct: The Chief Secretary exercises overarching control over all departments of the state administration; there is no single central officer with such all-encompassing jurisdiction (at the Centre, powers are divided among the Cabinet Secretary, Home Secretary, Finance Secretary, etc.).

• Statement 2 is INCORRECT: While the Chief Secretary is indeed the administrative head of the State Secretariat, at the Central level, the Cabinet Secretary is NOT the head of the Central Secretariat. There is no single bureaucratic head for the entire Central Secretariat; each ministry/department is headed administratively by its own respective Secretary. The Cabinet Secretary only heads the Cabinet Secretariat.

• Statement 3 is correct: It accurately describes the distinction outlined above.

• Therefore, statement (2) is incorrect and is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• The Chief Secretary is the head of the entire State Secretariat.

• The Cabinet Secretary heads only the Cabinet Secretariat, not the whole Central Secretariat.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राज्यातील मुख्य सचिवा समान असे पद संघ सरकारमध्ये नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) मुख्य सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रमुख आहे तर केंद्रीय स्तरावरील मंत्रिमंडळ सचिव (Cabinet Secretary) हा केंद्रीय सचिवालयाचा प्रमुख आहे. (अचूक उत्तर): विचारलेल्या प्रश्नानुसार अयोग्य विधान पर्याय (२) आहे.

⚠️ पर्याय (3) मुख्य सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख आहे तर केंद्रीय स्तरावरील मंत्रिमंडळ सचिव हा केंद्रीय सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख नसतो. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मुख्य सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रमुख आहे तर केंद्रीय स्तरावरील मंत्रिमंडळ सचिव (Cabinet Secretary) हा केंद्रीय सचिवालयाचा प्रमुख आहे.' हे असून ते 'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राज्य विधिमंडळ: विधानसभा व विधानपरिषद' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधाने चुकीचे आहेत?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन