खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
EN
Which of the following statements is incorrect?
योग्य उत्तर पर्याय २ (जांभा दगड बेसाल्टच्या कायीक विदारणातून तयार झालेला आहे) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विधान २ चुकीचे आहे (आणि म्हणूनच योग्य उत्तर):
•
जांभा दगड (Laterite) हा बेसॉल्टच्या कायिक (भौतिक) विदारणातून नव्हे, तर रासायनिक विदारणातून (Chemical Weathering) तयार होतो.
•
अतिवृष्टी आणि उष्ण व दमट हवामानामुळे खडकातील सिलिकाचे निक्षालन (Leaching) होते आणि लोह व ॲल्युमिनियमचे ऑक्साईड्स शिल्लक राहून जांभा खडक बनतो. ही एक तीव्र रासायनिक प्रक्रिया आहे.
•
इतर विधाने बरोबर आहेत:
•
विधान १: महाबळेश्वर, पाचगणी, माथेरान या उंच पठारांवर प्राथमिक जांभा आढळतो.
•
विधान ३: महाराष्ट्राच्या ८०% पेक्षा जास्त भूभागावर क्रिटेशियस काळातील बेसॉल्ट लाव्हाचे थर आहेत.
•
विधान ४: जांभ्या खडकात ॲल्युमिनियम व लोह मुबलक असते; म्हणूनच त्यापासून बॉक्साईट (ॲल्युमिनियमचे धातुक) मिळते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जांभीकरण (Laterization) ही निक्षालन (Leaching) या रासायनिक विदारण प्रक्रियेशी संबंधित आहे. यात सिलिका वाहून जाते आणि लोह व ॲल्युमिनियमचे संचयन होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (Laterite rock is formed by the mechanical (physical) weathering of basalt).
Explanation:
•
Statement 2 is incorrect (and hence the correct option):
•
Laterite rock is formed strictly by intense chemical weathering (leaching/laterization) of basalt under tropical alternating wet-and-dry conditions, NOT by mechanical (physical) disintegration.
•
Heavy rainfall leaches out soluble silica and bases, leaving behind an insoluble residue enriched in iron and aluminium sesquioxides.
•
Other statements are factually correct:
•
Statement 1: Mahabaleshwar and Panchgani have extensive lateritic cappings.
•
Statement 3: Over 80% of Maharashtra is covered by Cretaceous continental basalt flows.
•
Statement 4: Laterites are rich in aluminium hydroxide (bauxite) and ferric oxides.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Laterization is fundamentally a chemical leaching process. It requires high rainfall (>2000 mm) and high temperatures with alternating wet and dry seasons.