🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था STI Mains 2017 MEDIUM

खालील कोणते विधान चूकीचे आहे? अ) भाषिक अल्पसंख्य समुदायातील बालकांना प्राथमिक शिक्षणाच्या टप्प्यावर मातृभाषेत शिक्षणाचा पुरेशी सोय पुरविण्यात यावी, असे निर्देश आपले संविधान प्रत्येक राज्याला देते. ब) धर्म, वंश, जात, भाषा किंवा यापैकी कशाच्याही आधारे राज्याच्या अथवा राज्याचे अनुदान घेणाऱ्या कोणत्याही शिक्षण संस्थेला कोणालाहि प्रवेश नाकारता येणार नाही. क) शैक्षणिक संस्थेला अनुदान मंजूर करताना केवळ तिचे व्यवस्थापन हे अल्पसख्यांकाचे आहे या कारणास्तव राज्याला भेदभाव करता येणार नाही. पर्यायी उत्तरे :

EN Which of the following statements is incorrect? a) The Constitution directs every State to provide adequate facilities for instruction in the mother-tongue at the primary stage of education to children belonging to linguistic minority groups. b) No citizen shall be denied admission into any educational institution maintained by the State or receiving aid out of State funds on grounds only of religion, race, caste, language or any of them. c) The State shall not, in granting aid to educational institutions, discriminate against any educational institution on the ground that it is under the management of a minority. Alternative answers: 1) Only a 2) Only b 3) Only c 4) None of these
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त अ
Only a
B
फक्त ब
Only b
C
फक्त क
Only c
D
यापैकी कोणतेही नाही
None of these
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (4) यापैकी कोणतेही नाही

सविस्तर विश्लेषण:

खालील सर्व विधाने राज्यघटनेच्या संबंधित कलमांनुसार तंतोतंत खरी आहेत:

• विधान अ बरोबर आहे: कलम 350A (7 व्या घटनादुरुस्तीने 1956 मध्ये समाविष्ट) नुसार, प्रत्येक राज्याचे व स्थानिक प्राधिकरणाचे हे कर्तव्य असेल की त्यांनी भाषिक अल्पसंख्याक गटांतील बालकांना प्राथमिक शिक्षणाच्या स्तरावर मातृभाषेतून शिक्षण मिळण्यासाठी पुरेशा सोयी उपलब्ध करून द्याव्यात.
• विधान ब बरोबर आहे: कलम 29(2) नुसार, राज्याकडून चालविल्या जाणाऱ्या किंवा राज्यनिधीतून साहाय्य मिळणाऱ्या कोणत्याही शिक्षण संस्थेत कोणत्याही नागरिकाला केवळ धर्म, वंश, जात, भाषा या कारणांवरून प्रवेश नाकारला जाणार नाही.
• विधान क बरोबर आहे: कलम 30(2) नुसार, शिक्षण संस्थांना अनुदान देताना केवळ ती संस्था अल्पसंख्याकांच्या (धार्मिक किंवा भाषिक) व्यवस्थापनाखाली आहे या कारणावरून राज्य कोणताही भेदभाव करणार नाही.

सर्व विधाने बरोबर असल्याने 'यापैकी कोणतेही नाही' हा पर्याय योग्य आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: अल्पसंख्याक शिक्षण तरतुदी:

• कलम 29(2): सरकारी किंवा अनुदानित शिक्षण संस्थेत प्रवेशाबाबत भेदभावास मनाई.
• कलम 30(2): अनुदान वाटपात अल्पसंख्याक संस्थेशी भेदभावास बंदी.
• कलम 350A: प्राथमिक शिक्षणाच्या टप्प्यावर मातृभाषेत शिक्षणाची सुविधा.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) None of these

Detailed Analysis:

All three statements accurately state constitutional provisions:

• Statement a is correct: Article 350A (inserted by the 7th Constitutional Amendment Act, 1956) directs every State and local authority to provide adequate facilities for instruction in the mother tongue at the primary stage to children belonging to linguistic minority groups.
• Statement b is correct: Article 29(2) explicitly provides that no citizen shall be denied admission into any educational institution maintained by the State or receiving aid out of State funds on grounds only of religion, race, caste, language or any of them.
• Statement c is correct: Article 30(2) prohibits the State from discriminating against any educational institution in granting aid on the ground that it is managed by a religious or linguistic minority.

Since all statements are factually and constitutionally correct, none is incorrect.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Key minority educational safeguards: Article 29(2) (non-discrimination in admission), Article 30(2) (non-discrimination in grant-in-aid), and Article 350A (primary education in mother tongue).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त अ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) फक्त ब (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) फक्त क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) यापैकी कोणतेही नाही (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) यापैकी कोणतेही नाही**[/gold]
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राष्ट्रपती व राज्यपाल: अधिकार, कार्य व महाभियोग घटक चाचणी
quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'राष्ट्रपती: अधिकार, कार्य व महाभियोग' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →