🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2020 MEDIUM

'पंचायत समिती' बाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

EN Which of the following statements is incorrect regarding 'Panchayat Samiti'?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जर कोणत्याही कारणामुळे सभापती आणि उपसभापती दोघांचीही अधिकारपदे एकाच वेळी रिकामी झाल्यास गट विकास अधिकाऱ्याकडून चिठ्ठया टाकून विषय समितीच्या प्रमुखाची पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून निवड केली जाते.

If the offices of both Chairperson and Deputy Chairperson become vacant at the same time for any reason, the Block Development Officer selects the head of the Subject Committee as Chairperson of the Panchayat Samiti by drawing lots.

पंचायत समितीच्या सभापतीस अथवा उपसभापतीस वर्षातून एकूण तीस दिवस परवानगी शिवाय गैरहजर राहता येते.

The Chairperson or Deputy Chairperson of a Panchayat Samiti may remain absent without leave for a total of thirty days in a year.

प्रत्येक पंचायत समितीमध्ये पंधरा किंवा गटातील ग्रामपंचायतीच्या एकूण संख्येच्या एक-पंचमांश यापैकी जी संख्या अधिक होईल तेवढ्या संख्येतील सरपंचाची मिळून झालेली ‘सरपंचांची समिती' नेमता येईल.

In every Panchayat Samiti, a 'Committee of Sarpanches' consisting of fifteen Sarpanches or one-fifth of the total number of Gram Panchayats in the block, whichever is greater, may be appointed.

वरीलपैकी एकही नाही.

None of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय १ (जर कोणत्याही कारणामुळे सभापती आणि उपसभापती दोघांचीही अधिकारपदे एकाच वेळी रिकामी झाल्यास गट विकास अधिकाऱ्याकडून चिठ्ठया टाकून विषय समितीच्या प्रमुखाची पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून निवड केली जाते हे विधान चुकीचे आहे)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

१. विधान १ का चुकीचे आहे?

• कायद्यानुसार सभापती व उपसभापती ही दोन्ही पदे एकाच वेळी रिक्त झाल्यास BDO चिठ्ठ्या टाकून कोणालाही सभापती म्हणून निवडू शकत नाही. अशा प्रसंगी जिल्हा परिषद अध्यक्ष किंवा शासनाने प्राधिकृत केलेला अधिकारी विशेष सभा बोलावून तात्पुरती व्यवस्था करतो अथवा निवडणूक प्रक्रिया पार पाडतो. BDO कडे असा कोणताही स्वेच्छाधिकार नाही.

२. इतर विधाने बरोबर आहेत:

• सभापती किंवा उपसभापती पूर्वपरवानगीशिवाय वर्षातून जास्तीत जास्त ३० दिवस गैरहजर राहू शकतात (विधान २ बरोबर).

• कलम ७७A नुसार सरपंच समितीची सदस्यसंख्या १५ किंवा १/५ असते (विधान ३ बरोबर).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• सभापती रजा: पूर्वपरवानगीशिवाय वर्षातून कमाल ३० दिवस अनुपस्थित राहू शकतात.

• ३० दिवसांपेक्षा जास्त अनुपस्थित राहिल्यास पद रिक्त होऊ शकते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (The statement 'If the offices of both Chairperson and Deputy Chairperson become vacant at the same time for any reason, the Block Development Officer selects the head of the Subject Committee as Chairperson of the Panchayat Samiti by drawing lots' is incorrect)

Detailed Explanation:

1. Why Statement 1 is incorrect:

• Under the Maharashtra ZP & PS Act, if both offices of Chairperson and Deputy Chairperson fall vacant simultaneously, the BDO has no authority to arbitrarily select a Chairperson by drawing lots. In such situations, statutory provisions govern the temporary assignment of duties through the Zilla Parishad or a formal election supervised by the Collector/designated officer.

2. Other Statements are correct:

• The Chairperson or Deputy Chairperson can remain absent without leave for up to 30 days in a year.

• The Sarpanch Samiti comprises 15 or 1/5th of total Sarpanches in the block.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Absence without leave: Up to 30 days in a year.

• Unauthorized absence exceeding 30/180 days attracts disqualification/removal.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) जर कोणत्याही कारणामुळे सभापती आणि उपसभापती दोघांचीही अधिकारपदे एकाच वेळी रिकामी झाल्यास गट विकास अधिकाऱ्याकडून चिठ्ठया टाकून विषय समितीच्या प्रमुखाची पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून निवड केली जाते. (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.

⚠️ पर्याय (2) पंचायत समितीच्या सभापतीस अथवा उपसभापतीस वर्षातून एकूण तीस दिवस परवानगी शिवाय गैरहजर राहता येते. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) प्रत्येक पंचायत समितीमध्ये पंधरा किंवा गटातील ग्रामपंचायतीच्या एकूण संख्येच्या एक-पंचमांश यापैकी जी संख्या अधिक होईल तेवढ्या संख्येतील सरपंचाची मिळून झालेली ‘सरपंचांची समिती' नेमता येईल. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जर कोणत्याही कारणामुळे सभापती आणि उपसभापती दोघांचीही अधिकारपदे एकाच वेळी रिकामी झाल्यास गट विकास अधिकाऱ्याकडून चिठ्ठया टाकून विषय समितीच्या प्रमुखाची पंचायत समितीच्या सभापती म्हणून निवड केली जाते.' हे असून ते 'पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पंचायत समिती रचना व प्रशासकीय कार्य' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

'पंचायत समिती' बाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन