पुढील विधानांपैकी कोणते योग्य नाही?
EN
Which of the following statements is NOT correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (४) काँग्रेसला विभाजन मान्य करावे लागले कारण ब्रिटिश सरकारने त्यांच्या स्वतःच्या स्वार्थासाठी ते भारतावर लादले.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान १: 24 मार्च 1947 रोजी लॉर्ड वेव्हेल यांच्या जागी लॉर्ड माउंटबॅटन भारताचे 34 वे आणि शेवटचे ब्रिटिश व्हाइसरॉय म्हणून रुजू झाले. (विधान योग्य आहे)
•
विधान २: 3 जून 1947 रोजी माउंटबॅटन यांनी भारत आणि पाकिस्तान या दोन स्वतंत्र व सार्वभौम डोमिनियन राज्यांची फाळणी योजना जाहीर केली. (विधान योग्य आहे)
•
विधान ३: काँग्रेसची मूळ विचारसरणी धर्मनिरपेक्ष आणि अखंड भारताची होती. काँग्रेसला धर्माच्या वा जात-जमातीच्या आधारावर देशाचे विभाजन कधीच नको होते. (विधान योग्य आहे)
•
विधान ४ (अयोग्य विधान): काँग्रेसने ब्रिटिशांच्या दबावामुळे किंवा ब्रिटिशांनी लादल्यामुळे फाळणी मान्य केली नाही; तर मुस्लिम लीगच्या 'प्रत्यक्ष कृती दिन' (Direct Action Day) मुळे उसळलेला भयंकर जातीय हिंसाचार, गृहयुद्धाची परिस्थिती, आणि लीगच्या अडवणुकीमुळे संपूर्ण देशात अराजकता माजण्यापेक्षा फाळणी स्वीकारून उरलेला देश सुरक्षित व सशक्त बनवणे काँग्रेसला अपरिहार्य वाटले. सरदार पटेल यांनी स्पष्ट केले होते: "डोके वाचवण्यासाठी एका अवयवाचे बलिदान द्यावे लागले."
•
त्यामुळे पर्याय (४) हे अयोग्य विधान आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
फाळणीचा ठराव 14-15 जून 1947 च्या अखिल भारतीय काँग्रेस कमिटीच्या (AICC) बैठकीत गोविंद वल्लभ पंत यांनी मांडला होता आणि मौलाना आझाद व सरदार पटेल यांनी त्याचे समर्थन केले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Congress had to accept partition because the British government imposed it on India for their own selfish interests.
Detailed Analysis:
•
Statement 1 is True: Lord Mountbatten assumed office as the last British Viceroy on 24 March 1947, replacing Field Marshal Lord Wavell.
•
Statement 2 is True: On 3 June 1947, Mountbatten presented the partition plan granting independence to two separate Dominions of India and Pakistan.
•
Statement 3 is True: Congress was ideologically committed to a united, secular India and consistently opposed the Two-Nation Theory.
•
Statement 4 is INCORRECT (Hence the correct answer): The Congress leadership did not accept partition because it was coerced by the British government. Rather, Congress accepted it reluctantly as a tragic, unavoidable necessity to stop catastrophic communal genocide, prevent civil war, and establish a strong, unified central government free from the League's persistent sabotage.
•
Therefore, statement (4) is historically incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
At the AICC meeting on 14 June 1947, the resolution accepting the 3 June Plan was moved by Govind Ballabh Pant and supported by Sardar Vallabhbhai Patel and Jawaharlal Nehru.