🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

महाराष्ट्राच्या विधिमंडळ समिती पद्धतीबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?

EN Which of the following statements is NOT correct regarding the Legislative Committee system in Maharashtra?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लोकलेखा समिती या समितीचे सदस्य जोपर्यंत नवी समिती स्थापन केली जात नाही तोपर्यंत पदावर राहू शकतात.

Public Accounts Committee: Its members can continue in office until a new committee is constituted.

अंदाज समिती या समितीचे सर्व सदस्य हे फक्त विधानसभेतील सदस्य असतात.

Estimates Committee: All members of this committee are drawn exclusively from the Legislative Assembly.

सार्वजनिक उपक्रम समिती या समितीचे सदस्य हे विधिमंडळाच्या दोन्ही सभागृहातील सदस्य असतात.

Committee on Public Undertakings: Its members are drawn from both Houses of the State Legislature.

नियम समिती विधानसभेचे सभापती हे या समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.

Rules Committee: The Speaker of the Legislative Assembly is the ex-officio Chairman of this committee.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: पर्याय (२)

स्पष्टीकरण:

१. विधान (२) चुकीचे आहे: संसदेच्या (लोकसभा) अंदाज समितीमध्ये सर्व ३० सदस्य केवळ लोकसभेचे असतात. परंतु महाराष्ट्र विधिमंडळात अंदाज समितीत दोन्ही सभागृहांचे सदस्य असतात (एकूण २९ सदस्य: विधानसभेतून २३ आणि विधान परिषदेतून ६ सदस्य). त्यामुळे अंदाज समितीचे सर्व सदस्य फक्त विधानसभेतील असतात हे विधान अयोग्य आहे.

२. इतर विधाने बरोबर आहेत:

• लोकलेखा समितीचे सदस्य नवीन समिती गठीत होईपर्यंत पदावर राहतात.

• सार्वजनिक उपक्रम समितीत दोन्ही सभागृहांचे सदस्य असतात (२० विधानसभा + ५ विधान परिषद).

• नियम समितीचे (Rules Committee) पदसिद्ध अध्यक्ष विधानसभा अध्यक्ष असतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महाराष्ट्र राज्य विधिमंडळ आणि संसद यांच्या अंदाज समितीत महत्त्वाचा फरक: संसदेत राज्यसभेचा एकही सदस्य अंदाज समितीत नसतो, परंतु महाराष्ट्रात विधान परिषदेचे ६ सदस्य अंदाज समितीत असतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Option (2)

Explanation:

1. Statement (2) is incorrect: In Parliament, all 30 members of the Estimates Committee are drawn exclusively from Lok Sabha. However, in the Maharashtra Legislature, the Estimates Committee includes members from both Houses (total 29 members: 23 from the Legislative Assembly and 6 from the Legislative Council).

2. Other statements are correct:

• Members of the Public Accounts Committee continue in office until a new committee is formally constituted.

• Committee on Public Undertakings includes members from both Houses (20 from Assembly + 5 from Council).

• The Speaker of the Legislative Assembly is the ex-officio Chairman of the Rules Committee.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Crucial comparative distinction: Parliament's Estimates Committee excludes Rajya Sabha entirely, whereas Maharashtra's Estimates Committee represents both Assembly (23) and Council (6).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) लोकलेखा समिती या समितीचे सदस्य जोपर्यंत नवी समिती स्थापन केली जात नाही तोपर्यंत पदावर राहू शकतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) अंदाज समिती या समितीचे सर्व सदस्य हे फक्त विधानसभेतील सदस्य असतात. (अचूक उत्तर): उत्तर:** पर्याय (२)

⚠️ पर्याय (3) सार्वजनिक उपक्रम समिती या समितीचे सदस्य हे विधिमंडळाच्या दोन्ही सभागृहातील सदस्य असतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) नियम समिती विधानसभेचे सभापती हे या समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अंदाज समिती या समितीचे सर्व सदस्य हे फक्त विधानसभेतील सदस्य असतात.' हे असून ते 'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'विधिमंडळ कार्यपद्धती व संसदीय समित्या' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

महाराष्ट्राच्या विधिमंडळ समिती पद्धतीबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन