🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2013 GS Paper-I 2013 MEDIUM

महाराष्ट्र जिल्हा परिषद पंचायत समिती अधिनियमांतर्गत जिल्हा परिषदेतील पदाधिका-यांविरुद्धच्या अविश्वास ठरावाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही?

EN Which of the following statements is not correct regarding the no-confidence motion against the office bearers in Zilla Parishad under Maharashtra Zilla Parishad Panchayat Samiti Act?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जिल्हा परिषदेच्या एकूण संख्याबळाच्या किमान 1/3 सदस्यांच्या स्वाक्षरीने अविश्वास ठराव मांडण्यात यावा.

The motion of no confidence should be moved under the signature of at least 1/3 of the total strength of Zilla Parishad.

एकूण सदस्यसंख्येच्या किमान 2/3 बहुमताने अविश्वास प्रस्ताव मंजूर केला जावा.

No confidence motion should be passed by at least 2/3 majority of the total number of members.

जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी केवळ अविश्वास ठराव मंजूर करण्यासाठी बोलावलेल्या सभेचे अध्यक्षपद भूषवू शकतात.

The Chief Executive Officer of Zilla Parishad can only preside over the meeting called for the passing of the no-confidence motion.

विशेष बाब म्हणून जिल्हा परिषदेच्या एकूण संख्याबळाच्या 3/4 बहुमताने महिला व बालकल्याण समितीच्या अध्यक्षांविरुद्ध अविश्वास ठराव मंजूर करणे आवश्यक आहे.

No confidence motion against the Chairperson of Women and Child Welfare committee is required to be passed with 3/4 of the majority of the total strength of the Zilla Parishad as a special case.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (3) जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी केवळ अविश्वास ठराव मंजूर करण्यासाठी बोलावलेल्या सभेचे अध्यक्षपद भूषवू शकतात.

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• पर्याय (3) का अयोग्य आहे (उत्तर):

• 'महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम, 1961' च्या कलम 49 नुसार, जिल्हा परिषद अध्यक्ष किंवा उपाध्यक्षांविरुद्धच्या अविश्वास ठरावावर विचार करण्यासाठी बोलावल्या जाणाऱ्या विशेष सभेचे अध्यक्षपद जिल्हाधिकारी (Collector) भूषवतात (किंवा जिल्हाधिकाऱ्यांनी प्राधिकृत केलेला उपजिल्हाधिकारी दर्जापेक्षा कमी नसलेला अधिकारी).

• जिल्हा परिषदेचा मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) हा प्रशासकीय प्रमुख असतो; त्याला अशा राजकीय सभेचे अध्यक्षपद भूषवण्याचा अधिकार नसतो. त्यामुळे विधान (3) चुकीचे (योग्य उत्तर) आहे.

• इतर तरतुदींची सत्यता (कलम 49):

• पर्याय (1) योग्य: अविश्वास ठरावाची नोटीस जिल्हा परिषदेच्या एकूण निर्वाचित सदस्यसंख्येच्या किमान 1/3 सदस्यांच्या स्वाक्षरीने जिल्हाधिकाऱ्यांना द्यावी लागते.

• पर्याय (2) योग्य: असा अविश्वास ठराव एकूण सदस्यसंख्येच्या किमान 2/3 बहुमताने मंजूर व्हावा लागतो.

• पर्याय (4) योग्य: महिला व बालकल्याण समितीच्या महिला सभापती किंवा महिला अध्यक्षांविरुद्ध अविश्वास ठराव मंजूर करण्यासाठी विशेष बाब म्हणून किमान 3/4 (तीन-चतुर्थांश) बहुमताची आवश्यकता असते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अविश्वास ठराव - कालावधी निर्बंध (कलम 49):

• पदावर निवडून आल्यापासून पहिल्या 6 महिन्यांत (आता 1 वर्षात) अविश्वास ठराव मांडता येत नाही.

• अविश्वास ठराव फेटाळला गेल्यास पुढील 1 वर्षापर्यंत (आता 2 वर्षे) पुन्हा असा ठराव मांडता येत नाही.

• कार्यकाळ संपण्यास शेवटचे 6 महिने शिल्लक असतानाही अविश्वास ठराव मांडता येत नाही.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) The Chief Executive Officer of Zilla Parishad can only preside over the meeting called for the passing of the no-confidence motion.

Detailed Explanation:

• Why Statement (3) is Incorrect (Correct Answer):

• Under Section 49 of the *Maharashtra Zilla Parishads and Panchayat Samitis Act, 1961*, the special meeting convened to consider a motion of no-confidence against the President or Vice-President is presided over by the District Collector (or a Deputy Collector authorized by the Collector).

• The Chief Executive Officer (CEO) is an administrative official and has no power to preside over meetings convened for no-confidence motions.

• Accuracy of Other Provisions (Section 49):

• Statement (1) is correct: A requisition for a no-confidence motion must be signed by at least one-third (1/3) of the total elected members of the Zilla Parishad.

• Statement (2) is correct: To be validly carried, the motion must be passed by at least a two-thirds (2/3) majority of the total voting members.

• Statement (4) is correct: If the motion is moved against a woman office bearer (such as the Chairperson of the Women and Child Welfare Committee), a special protective threshold of three-fourths (3/4) majority is mandated by law.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Protection Rules for No-Confidence Motions (Section 49):

• No motion of no-confidence can be moved within the first 6 months (amended up to 1 year) of assumption of office.

• If a motion is defeated, no subsequent motion can be brought for a period of 1 year (amended to 2 years).

• No motion can be moved when the remaining tenure of the ZP is less than 6 months.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) जिल्हा परिषदेच्या एकूण संख्याबळाच्या किमान 1/3 सदस्यांच्या स्वाक्षरीने अविश्वास ठराव मांडण्यात यावा. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) एकूण सदस्यसंख्येच्या किमान 2/3 बहुमताने अविश्वास प्रस्ताव मंजूर केला जावा. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी केवळ अविश्वास ठराव मंजूर करण्यासाठी बोलावलेल्या सभेचे अध्यक्षपद भूषवू शकतात. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (3) जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी केवळ अविश्वास ठराव मंजूर करण्यासाठी बोलावलेल्या सभेचे अध्यक्षपद भूषवू शकतात.

✗ पर्याय (4) विशेष बाब म्हणून जिल्हा परिषदेच्या एकूण संख्याबळाच्या 3/4 बहुमताने महिला व बालकल्याण समितीच्या अध्यक्षांविरुद्ध अविश्वास ठराव मंजूर करणे आवश्यक आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी केवळ अविश्वास ठराव मंजूर करण्यासाठी बोलावलेल्या सभेचे अध्यक्षपद भूषवू शकतात.' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन