सहाव्या अनुसूची संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे ?
EN
Which of the following statements is true regarding the Sixth Schedule?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (या क्षेत्रातील जिल्हा आणि प्रादेशिक परिषदा यांना जमीन महसुलाचे मुल्यांकन आणि संकलन करण्याचा अधिकार आहे.)
स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेच्या सहाव्या अनुसूचीतील (Sixth Schedule) तरतुदींचे विश्लेषण:
१.
सहावी अनुसूची (कलम २४४(२) व २७५(१)):
•
आसाम, मेघालय, त्रिपुरा आणि मिझोराम (AMTM) या चार ईशान्येकडील राज्यांमधील आदिवासी भागांच्या प्रशासनासाठी स्वायत्त जिल्हे (Autonomous Districts) आणि प्रादेशिक परिषदा (Regional Councils) स्थापन केल्या जातात.
२.
पर्याय ३ ची अचूकता:
•
सहाव्या अनुसूचीच्या परिच्छेद ८ (Paragraph 8) नुसार, जिल्हा परिषदा आणि प्रादेशिक परिषदांना त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील जमिनीवरील महसुलाचे मूल्यांकन करणे आणि तो गोळा करणे (Power to assess and collect land revenue and to impose taxes) याचे संपूर्ण वैधानिक अधिकार प्रदान करण्यात आले आहेत. म्हणून हे विधान सत्य आहे.
३.
इतर पर्यायांचे दोष:
•
पर्याय १: स्वायत्त जिल्हे हे राज्याच्या कार्यकारी अधिकाराबाहेर नाहीत; संबंधित घटकराज्याच्या राज्यपालांचे त्यावर अंतिम नियंत्रण असते.
•
पर्याय २: स्वायत्त जिल्ह्यांची क्षेत्रे कमी किंवा जास्त करण्याचे किंवा नव्याने निर्माण करण्याचे अधिकार संबंधित राज्याच्या राज्यपालांना (Governor) आहेत, केवळ राष्ट्रपतींना नाही.
त्यामुळे केवळ पर्याय ३ हे सत्य विधान आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सहावी अनुसूची राज्ये: आसाम, मेघालय, त्रिपुरा, मिझोराम (लक्षात ठेवण्यासाठी: AMTM).
•
स्वायत्त जिल्हा परिषदांमध्ये ३० सदस्य असतात (२६ प्रौढ मतदानाने निवडलेले, ४ राज्यपालाकडून नामनिर्देशित). कार्यकाळ ५ वर्षे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (या क्षेत्रातील जिल्हा आणि प्रादेशिक परिषदा यांना जमीन महसुलाचे मुल्यांकन आणि संकलन करण्याचा अधिकार आहे. - The District and Regional Councils in these areas have the power to assess and collect land revenue.)
Explanation:
The Sixth Schedule (Articles 244(2) and 275(1)) contains special provisions for the administration of tribal areas in Assam, Meghalaya, Tripura, and Mizoram (AMTM):
1.
Paragraph 8 Powers:
•
Under Paragraph 8 of the Sixth Schedule, Autonomous District Councils (ADCs) and Regional Councils are constitutionally empowered to assess and collect land revenue and levy taxes on lands, buildings, and specified trades within their jurisdiction. Hence, Option 3 is factually correct.
2.
Flaws in Other Options:
•
Option 1 is false: Tribal areas under the Sixth Schedule remain within the executive authority of the State concerned; they are not an imperium in imperio.
•
Option 2 is false: The Governor of the State (not the President alone) is empowered to organize, reorganize, alter boundaries, or rename autonomous districts by public notification.
Therefore, Option 3 is the correct statement.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Sixth Schedule applies exclusively to Assam, Meghalaya, Tripura, Mizoram (AMTM).
•
Boundaries and formation of ADCs are modified by the Governor, not Parliament or President directly.