खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहेत ? A. विखुरलेली वस्ती म्हणजे गृहसमूहाची अंतरात्मक विलगता होय. B. नैसर्गिक परिस्थिती मानवी जीवनासाठी अनुकूल असेल तेथे विखुरलेल्या वस्त्या तयार होतात. C. विखुरलेल्या वस्त्या सर्व सोयीनी युक्त असतात. D. विखुरलेल्या वस्त्या मैदानी प्रदेशात तयार होतात.
EN
Which of the following statement(s) is/are correct?
A. A dispersed settlement implies the spatial isolation/separation of homesteads.
B. Dispersed settlements develop where natural conditions are favorable for human life.
C. Dispersed settlements are equipped with all modern amenities.
D. Dispersed settlements are formed in plain regions.
Alternative answers:
योग्य उत्तर पर्याय १ (फक्त A) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
विखुरलेल्या वस्त्यांचे (Dispersed Settlements) विश्लेषण:
•
विधान A बरोबर आहे: विखुरलेली वस्ती म्हणजे घरांची रचना एकमेकांपासून दूर अंतरावर असणे आणि प्रत्येक घराचे स्वतंत्र अस्तित्व (Spatial isolation) असणे होय.
•
विधान B चुकीचे आहे: जेथे परिस्थिती प्रतिकूल (डोंगर, जंगले, वाळवंट) असते, तेथे विखुरलेल्या वस्त्या तयार होतात; अनुकूल भागात केंद्रित वस्त्या तयार होतात.
•
विधान C चुकीचे आहे: विखुरलेल्या वस्त्यांमध्ये अंतर जास्त असल्याने सर्व नागरी सोयीसुविधांचा अभाव असतो.
•
विधान D चुकीचे आहे: मैदानी प्रदेशात केंद्रित/सघन वस्त्या तयार होतात, विखुरलेल्या नाहीत.
•
त्यामुळे केवळ विधान A बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विखुरलेल्या वस्त्यांची निर्मिती: विखंडित भूरूपे, जमिनीची कमी क्षमता आणि प्रतिकूल नैसर्गिक परिस्थिती (उदा. हिमालय व सह्याद्रीचे कडे).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Only A).
Explanation:
•
Evaluation of Dispersed Settlement Statements:
•
Statement A is correct: By definition, a dispersed settlement pattern is characterized by the physical and spatial separation of farmsteads.
•
Statement B is incorrect: Dispersed settlements occur where physical conditions are dissected and fragmented (unfavorable/rugged terrain).
•
Statement C is incorrect: Due to low density and spatial isolation, these settlements suffer from deficits in modern civic amenities.
•
Statement D is incorrect: Flat plains foster compact, nucleated villages, not dispersed ones.
•
Hence, only Statement A is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Dispersed settlements reflect topographic fragmentation, water scarcity in isolated pockets, and individual farmstead management.