🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन Rajyaseva Mains 2017 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे? अ) 'बाबू जगजीवन राम वसतीगृह योजना' ही अनु.जातींचे शैक्षणिक सशक्तीकरण सुरू करण्यात आली. ब) अनु. जाती उपयोजना या अतंर्गत केंद्रीय विशेष सहाय्यता निधी हा आर्थिक सशक्तीकरणासाठी पुरविला जातो. क) 'आदिवासी महिला सशक्तीकरण योजना' ही योजना केवळ अनु. जमातीच्या महिलांचा आर्थिक विकास साधण्यासाठी आहे. ड) सूक्ष्म पतयोजना ही अनु. जमातींचे आर्थिक सशक्तीकरण साधण्याचे लक्ष निर्धारित करते. पर्यायी उत्तरे :

EN Which of the following statements is/are correct? a) 'Babu Jagjivan Ram Chhatrawas Yojana' was started for the educational empowerment of SCs. b) Special Central Assistance under Scheduled Caste Sub-Plan (SCSP) is provided for economic empowerment. c) 'Adivasi Mahila Sashaktikaran Yojana' is intended solely for achieving the economic development of Scheduled Tribe women. d) Micro-credit scheme aims at achieving economic empowerment of Scheduled Tribes. Answer options:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त अ आणि ब बरोबर आहेत.

Only a and b are correct.

फक्त क आणि ड बरोबर आहेत.

Only c and d are correct.

फक्त ब आणि क बरोबर आहेत.

Only b and c are correct.

वरील सर्व अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत.

All the above a, b, c and d are correct.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

सामाजिक व आर्थिक सशक्तीकरण योजना - विधानांचे विश्लेषण:

1. विधान अ: 'बाबू जगजीवन राम छत्रालय योजना' (Babu Jagjivan Ram Chhatrawas Yojana) ही अनुसूचित जातीच्या मुला-मुलींच्या शिक्षणासाठी वसतिगृहे बांधून शैक्षणिक सशक्तीकरण करण्यासाठी राबविली जाते (बरोबर आहे).

2. विधान ब: 'अनुसूचित जाती उपयोजना' (SCSP / सध्याचे DAPSC) अंतर्गत केंद्र सरकारकडून 'विशेष केंद्रीय सहाय्य' (Special Central Assistance - SCA) हा निधी अनुसूचित जातींच्या आर्थिक सशक्तीकरणासाठी दिला जातो (बरोबर आहे).

3. विधान क: 'आदिवासी महिला सशक्तीकरण योजना' (AMSY) ही NSTFDC मार्फत केवळ अनुसूचित जमातीच्या महिलांना स्वयंरोजगारासाठी सवलतीचे कर्ज देऊन आर्थिक विकास साधण्यासाठी आहे (बरोबर आहे).

4. विधान ड: सूक्ष्म पतपुरवठा योजना (Micro-credit Scheme) ही अनुसूचित जमातींमधील बचत गटांना आर्थिक स्वावलंबन मिळवून देण्याचे उद्दिष्ट ठेवते (बरोबर आहे).

म्हणून वरील सर्व विधाने सत्य असल्याने योग्य उत्तर सर्व अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत (पर्याय 4).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

बाबू जगजीवन राम हे भारताचे माजी उपपंतप्रधान व कामगार मंत्री होते; त्यांच्या स्मरणार्थ 2008 मध्ये वसतिगृह योजनेचे नामकरण करण्यात आले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Empowerment Schemes for SCs and STs - Statement Analysis:

1. Statement a: The 'Babu Jagjivan Ram Chhatrawas Yojana' provides central grants for constructing student hostels to advance the educational empowerment of SC boys and girls (Correct).

2. Statement b: Under the Scheduled Caste Sub-Plan strategy, Special Central Assistance (SCA to SCSP) is channeled directly to state governments for income-generating schemes (Correct).

3. Statement c: The 'Adivasi Mahila Sashaktikaran Yojana' implemented via NSTFDC exclusively targets the micro-entrepreneurship and financial uplift of Scheduled Tribe women (Correct).

4. Statement d: Micro-credit programmes operated by development corporations deliver collateral-free micro-finance to establish livelihood self-reliance among STs (Correct).

Therefore, all four statements are true, making All the above a, b, c and d are correct (Option 4) the right choice.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Special Central Assistance to SCSP is a 100% grant-in-aid from the Union Government to fill critical gaps in family-oriented economic development.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त अ आणि ब बरोबर आहेत. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त क आणि ड बरोबर आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त ब आणि क बरोबर आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) वरील सर्व अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत. (अचूक उत्तर): म्हणून वरील सर्व विधाने सत्य असल्याने योग्य उत्तर **सर्व अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत (पर्याय 4)**.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'वरील सर्व अ, ब, क आणि ड बरोबर आहेत.' हे असून ते 'मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी हक्क: वैश्विक जाहीरनामा, आयोग, कायदे व सामाजिक संरक्षण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन