पुढील विधानापैकी कोणते(ती) बरोबर आहे/आहेत? अ) जिप्समच्या वापरामुळे सिंचनाच्या पाण्यात कॅल्शियमचे सोडीयमशी किंवा कॅल्शियमचे मॅग्नेशियमशी अनुकूल प्रमाण निर्माण होते. ब) तुषार संचाने कमी दर्जाचे (प्रतीचे) पाणी दिल्यास त्याचे परिणामी पीकाची पाने जळतात. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statement(s) is/are correct?
(a) The application of gypsum creates a favorable ratio of Calcium to Sodium or Calcium to Magnesium in irrigation water/soil.
(b) Applying poor quality / saline water through sprinkler irrigation results in crop leaf burn/scorch.
Alternative Answers:
उत्तर: दोन्ही अ आणि ब बरोबर आहेत (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: जिप्सम ($CaSO_4 \cdot 2H_2O$) जमिनीत टाकल्याने मुबलक कॅल्शिअम आयन ($Ca^{2+}$) मिळतात, जे सोडिअमला मातीच्या कणांवरून बाजूला काढतात. यामुळे Ca:Na आणि Ca:Mg चे प्रमाण अनुकूल बनते.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: कमी दर्जाचे किंवा क्षारयुक्त पाणी तुषार संचाद्वारे दिल्यास ते थेट वनस्पतीच्या पानांवर फवारले जाते. उन्हामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन होऊन पानांवर मीठ साचते, ज्यामुळे पाने जळतात व करपतात (Foliar leaf scorch).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
क्षारयुक्त पाण्यासाठी तुषार सिंचन पद्धत वापरणे टाळावे; त्याऐवजी ठिबक सिंचन पद्धत वापरावी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both (a) and (b) are correct (Option 3)
Key Points:
•
Statement (a) is correct: Adding agricultural gypsum ($CaSO_4 \cdot 2H_2O$) supplies soluble $Ca^{2+}$ that displaces exchangeable sodium from soil colloids, establishing a favorable Ca:Na and Ca:Mg ratio and restoring soil flocculation.
•
Statement (b) is correct: Sprinkler application of saline water coats the crop canopy; rapid evaporation leaves behind toxic salt deposits that cause severe osmotic dehydration and foliar leaf scorching.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Saline water should never be applied via sprinkler irrigation due to foliar salt absorption and scorch; drip irrigation is the preferred alternative.