खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत? अ) ज्या प्रक्रियेद्वारा समाजात व्यवस्था प्रस्थापित केली जाते आणि ती टिकवून ठेवली जाते, त्या प्रकियेला सामाजिक नियंत्रण असे म्हणतात. ब) व्यक्तींना नियमनांचे अनुसरण करण्यास भाग पाडणारी प्रक्रिया म्हणजे सामाजिक नियंत्रण होय क) ज्याद्वारे समाज आपल्या सभासदाकडून समाजमान्य वर्तनाच्या आदर्थांना अनुरूप असे वर्तन घडवून आणतो अशा साधनांची व्यवस्था म्हणजे सामाजिक नियंत्रण होय. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements is/are correct?
a. The process through which order is established and maintained in society is called social control.
b. The process that compels individuals to adhere to norms is called social control.
c. The system of means through which society brings about behavior conforming to socially approved ideals is called social control.
Alternative answers:
सामाजिक नियंत्रणाची (Social Control) समाजशास्त्रीय व्याख्या:
1.
विधान अ (सत्य): ज्या प्रक्रियेद्वारे समाजात शांतता, सुव्यवस्था प्रस्थापित केली जाते आणि ती टिकवून ठेवली जाते तिला सामाजिक नियंत्रण म्हणतात.
2.
विधान ब (सत्य): व्यक्तींना सामाजिक नियमने (Norms) व कायद्यांचे अनुसरण करण्यास बाध्य करणारी प्रक्रिया म्हणजेच सामाजिक नियंत्रण होय.
3.
विधान क (सत्य): समाजशास्त्रज्ञ ई. ए. रॉस (E. A. Ross - 'Social Control' 1901) यांच्या मते, समाज आपल्या सदस्यांकडून समाजमान्य आदर्शांनुसार वर्तन घडवून आणण्यासाठी ज्या साधनांची व संस्थांची व्यवस्था करतो त्या व्यवस्थेला सामाजिक नियंत्रण म्हटले जाते.
तिन्ही विधाने (अ, ब, क) सामाजिक नियंत्रणाची अचूक व्याख्या करतात.
म्हणून 'अ, ब आणि क' (पर्याय 4) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ई. ए. रॉस यांनी 1901 मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या 'सोशल कंट्रोल' या पुस्तकात सर्वप्रथम ही संकल्पना समाजशास्त्रात मांडली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Sociological Definitions of Social Control - Verification:
1.
Statement a (True): Social control refers to the systematic societal processes through which social order is established, preserved, and maintained.
2.
Statement b (True): It constitutes the operative social pressures and sanctions that induce or compel individuals to comply with established norms.
3.
Statement c (True): As conceptualized by pioneering sociologist E. A. Ross (*Social Control*, 1901), it represents the comprehensive system of devices and agencies by which a society brings its members into conformity with accepted ideals.
Since statements a, b, and c are all valid, 'a, b and c' (Option 4) is the correct choice.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Edward Alsworth Ross published the classic work *Social Control* in 1901, introducing the formal concept into sociology.