पुढीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/? अ) बिगर पाश्चिमात्य देशात अधिकारांची पाश्चिमात्य संकल्पना आणि तिचा व्यक्तीवादावरील भर याचे स्वागत करण्यात आलेले आहे. ब) बिगर पाश्चिमात्य देशांनी प्रत्येक देशाची सांस्कृतिक विशिष्टता आणि लोकांच्या विशिष्ट गटांचे मूल्य यांच्या आधारे मानवी अधिकारांच्या पाश्चिमात्य दृष्टिकोनाचा प्रतिवाद केला आहे. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statement(s) is/are correct?
a. The Western concept of rights and its emphasis on individualism has been welcomed across non-Western nations.
b. Non-Western countries have contested the Western approach to human rights on the basis of cultural particularism and collective values of specific groups.
Alternative answers:
मानवी अधिकारांचा पाश्चिमात्य दृष्टिकोन व बिगर-पाश्चिमात्य देश:
1.
विधान अ (चुकीचे): "बिगर पाश्चिमात्य देशात मानवी हक्कांच्या पाश्चिमात्य संकल्पनेचे स्वागत झाले" हे विधान चुकीचे आहे. अनेक आशियाई, आफ्रिकी व बिगर-पाश्चिमात्य देशांनी पाश्चिमात्य हक्कांच्या संकल्पनेतील टोकाच्या व्यक्तीवादावर (Extreme Individualism) आक्षेप नोंदवला आहे.
2.
विधान ब (योग्य): बिगर-पाश्चिमात्य देशांनी (उदा. 'बँकॉक जाहीरनामा 1993' आणि 'आशियाई मूल्ये' वाद) असे प्रतिपादन केले आहे की मानवी हक्कांचा विचार करताना प्रत्येक देशाची सांस्कृतिक विशिष्टता (Cultural Particularism), कौटुंबिक बंध आणि सामाजिक समूहाची मूल्ये यांचा विचार केला पाहिजे, केवळ पाश्चिमात्य साचा लादता कामा नये.
म्हणून केवळ विधान ब योग्य असल्याने 'ब' (पर्याय 2) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
1993 च्या व्हिएन्ना जागतिक मानवी हक्क परिषदेत 'मानवी हक्कांची सार्वत्रिकता' (Universalism) विरुद्ध 'सांस्कृतिक सापेक्षतावाद' (Cultural Relativism) यावर मोठी चर्चा झाली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Western vs. Non-Western Conceptions of Human Rights:
1.
Statement a (Incorrect): Non-Western nations did not uncritically welcome the Western individual-centric human rights paradigm; many critiqued it as culturally imperialistic and atomistic.
2.
Statement b (Correct): Non-Western nations (notably during the 1993 Bangkok Declaration on Human Rights and the 'Asian Values' discourse) emphasized cultural particularism, collective duties, and community well-being, contending that regional historical contexts must temper abstract universalism.
Therefore, only statement b is correct, making 'b' (Option 2) the right answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The tension between 'Universalism' and 'Cultural Relativism' was the centerpiece of the 1993 Vienna World Conference on Human Rights.