खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ? अ) सिंचनासाठी नगरपालिका सांडपाण्याचा वापर केल्याने जमिनीत उपलब्ध झिंक आणि तांबे जमा होण्यात लक्षणीय वाढ होते. ब) सिंचनासाठी नगरपालिका सांडपाण्याचा वापर केल्याने जमिनीत कॅडमियम (Cd) जमा होण्यात लक्षणीय वाढ होते. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statements is/are correct?
a) Using municipal wastewater for irrigation leads to a significant increase in the accumulation of available zinc and copper in the soil.
b) Using municipal wastewater for irrigation leads to a significant increase in the accumulation of cadmium (Cd) in the soil.
Alternative Options:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (दोन्ही अ आणि ब विधाने बरोबर आहेत.)
स्पष्टीकरण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: शहरांमधून निघणाऱ्या सांडपाण्यात घरगुती, व्यापारी आणि लघुउद्योगांच्या कचऱ्यामुळे झिंक (जस्त - Zn) आणि तांबे (Copper - Cu) यांसारख्या सूक्ष्म पोषक व जड धातूंचे प्रमाण मुबलक असते. दीर्घकाळ अशा पाण्याने शेती केल्यास जमिनीत हे धातू मोठ्या प्रमाणावर साचतात.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: नगरपालिका सांडपाण्यामध्ये रंग, प्लास्टिक, बॅटरी आणि रासायनिक अवशेषांमुळे विषारी कॅडमियम (Cadmium - Cd) हा घातक जड धातूही जमिनीत लक्षणीय प्रमाणात जमा होतो, जो अन्नसाखळीत प्रवेश करून मानवी आरोग्याला घातक ठरू शकतो.
•
म्हणून दोन्ही विधाने (अ आणि ब) बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सांडपाणी पुनर्वापर (Wastewater reuse): केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) मानकांनुसार प्रक्रिया केल्यानंतरच शेतीसाठी वापरणे बंधनकारक आहे.
•
कॅडमियमच्या विषबाधेमुळे मानवात 'इताई-इताई' (हाडांचा ठिसूळपणा व तीव्र वेदना) हा आजार होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Both statements a and b are correct)
Explanation:
•
Statement (a) is correct: Urban municipal wastewater continuously receives domestic detergents, plumbing corrosion effluents, and small industrial discharges containing elevated concentrations of Zinc (Zn) and Copper (Cu). Long-term irrigation markedly elevates the bioavailability and accumulation of these metals in topsoil.
•
Statement (b) is correct: Municipal sewage sludge and wastewater also introduce toxic trace elements like Cadmium (Cd) into agricultural soils, which can biomagnify through crops into the human food chain.
•
Therefore, both statements a and b are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Treated wastewater irrigation must comply with Central Pollution Control Board (CPCB) permissible heavy-metal limits.
•
Chronic Cadmium toxicity induces Itai-Itai disease (osteomalacia with severe renal dysfunction).