खालीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने महाराष्ट्राच्या पर्जन्याबाबत अचुक आहे/आहेत ? (a) महाराष्ट्रात पावसाळ्याच्या आरंभी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वायुभार कमी होत जातो. (b) राज्यातील पर्जन्याचे वितरण प्रामुख्याने नैसर्गिक वनस्पतीच्या वितरणावर अवलंबून असल्याचे आढळते. (c) नैऋत्य मोसमी वारे घाट माथ्यावरून पूर्वेकडे जातात तेव्हा त्यांची बाष्पधारणशक्ती वाढते. (d) विदर्भामध्ये पश्चिमेकडून पूर्वेकडे पावसाचे प्रमाण वाढत जाते. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statement(s) is/are correct regarding precipitation in Maharashtra?
(a) At the beginning of the rainy season, atmospheric pressure decreases from west to east across Maharashtra.
(b) The distribution of rainfall in the state is primarily dependent on the distribution of natural vegetation.
(c) When southwest monsoon winds cross the Ghat crest moving eastward, their moisture-holding capacity increases.
(d) In Vidarbha, rainfall increases from west to east.
Alternative Answers:
उत्तर: (a), (c) आणि (d) (पर्याय 4)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
विधाने बरोबर असण्याची कारणे:
•
(a) बरोबर: पावसाळ्याच्या आरंभी अंतर्भागातील पठार जास्त तापल्याने पश्चिमेकडून (अरबी समुद्र) पूर्वेकडे (पठार) हवेचा दाब कमी होत जातो, ज्यामुळे वारे आकर्षित होतात.
•
(c) बरोबर: वारे घाटमाथा ओलांडून खाली उतरताना रुद्धोष्म तापनामुळे गरम होतात, परिणामी त्यांची बाष्पधारण क्षमता वाढते आणि पाऊस कमी होतो.
•
(d) बरोबर: विदर्भात पश्चिमेकडून (बुलढाणा/अकोला ~800 मिमी) पूर्वेकडे (गोंदिया/गडचिरोली ~1,400 मिमी) पावसाचे प्रमाण सातत्याने वाढत जाते.
•
विधान (b) चुकीचे आहे: नैसर्गिक वनस्पतींचे वितरण पर्जन्यावर अवलंबून असते, पर्जन्य वनस्पतींवर अवलंबून नसते (पर्जन्याचे वितरण भूरचना आणि वाऱ्यांवर अवलंबून असते).
•
त्यामुळे (a), (c) आणि (d) ही विधाने अचूक आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विदर्भातील पर्जन्याची प्रवृत्ती: पश्चिम विदर्भ (कमी पाऊस - 700 ते 900 मिमी) $\rightarrow$ पूर्व विदर्भ (जास्त पाऊस - 1,100 ते 1,400 मिमी).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: (a), (c) and (d) (Option 4)
Key Points:
•
Correct statements:
•
Statement (a) is correct: Intense continental heating lowers air pressure eastward into the interior, drawing in southwest monsoon currents.
•
Statement (c) is correct: As descending winds warm adiabatically on the leeward slope, their saturation vapor capacity increases, creating the rain shadow.
•
Statement (d) is correct: Across Vidarbha, annual rainfall increases steadily eastward from Buldhana (~800 mm) to Gondia and Gadchiroli (>1,400 mm).
•
Statement (b) is false: Rainfall distribution is governed by relief and atmospheric circulation, not dictated by vegetation cover (cause and effect are reversed).
•
Hence, (a), (c), and (d) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Vidarbha rainfall increases progressively from West to East towards the Bay of Bengal moisture corridor.