खालीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने महाराष्ट्राच्या पर्जन्याबाबत अचुक आहे/आहेत ? (a) महाराष्ट्रात पावसाळ्याच्या आरंभी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वायुभार कमी होत जातो. (b) राज्यातील पर्जन्याचे वितरण प्रामुख्याने नैसर्गिक वनस्पतीच्या वितरणावर अवलंबून असल्याचे आढळते. (c) नैऋत्य मोसमी वारे घाट माथ्यावरून पूर्वेकडे जातात तेव्हा त्यांची बाष्पधारणशक्ती वाढते. (d) विदर्भामध्ये पश्चिमेकडून पूर्वेकडे पावसाचे प्रमाण वाढत जाते. पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statements is/are correct regarding the rainfall pattern of Maharashtra?
(a) At the onset of the monsoon in Maharashtra, atmospheric pressure decreases from west to east.
(b) The distribution of rainfall in the state is primarily dependent on the distribution of natural vegetation.
(c) When southwest monsoon winds cross the Ghat crest and move eastward, their moisture-retention capacity increases.
(d) In Vidarbha, rainfall increases from west to east.
•
विधान (a) बरोबर आहे: मान्सूनच्या सुरुवातीला अंतर्गत भूभागात तीव्र उष्णतेमुळे कमी दाबाचा पट्टा तयार होतो, त्यामुळे पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वायुभार कमी होत जातो.
•
विधान (b) चुकीचे आहे: पावसाच्या वितरणावर वनस्पती अवलंबून असतात, वनस्पतींवर पावसाचे वितरण अवलंबून नसते.
•
विधान (c) बरोबर आहे: सह्याद्री ओलांडून वारे खाली उतरताना रुद्धोष्म प्रक्रियेने (Adiabatic warming) त्यांचे तापमान वाढते, ज्यामुळे त्यांची बाष्पधारण क्षमता वाढते व पाऊस कमी पडतो.
•
विधान (d) बरोबर आहे: विदर्भात पश्चिमेकडून (बुलढाणा ~७० सेमी) पूर्वेकडे (गोंदिया/गडचिरोली ~१५० सेमी) पावसाचे प्रमाण वाढत जाते.
म्हणून (a), (c) आणि (d) बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सह्याद्रीच्या पूर्वेकडील उतारावर वारे खाली उतरताना उष्ण होऊन त्यांची बाष्पधारण शक्ती वाढल्याने तेथे पर्जन्यछायेचा प्रदेश (Rain-Shadow Zone) तयार होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
•
Statement (a) is correct: High continental heating in central India creates a monsoonal trough, causing atmospheric pressure to decrease from the coast toward the interior.
•
Statement (b) is incorrect: Vegetation patterns are the consequence of rainfall distribution, not its primary driver.
•
Statement (c) is correct: As air descends down the leeward slope of the Sahyadri, adiabatic compression warms the air, increasing its moisture capacity and dropping relative humidity, causing rain shadow.
•
Statement (d) is correct: Moving eastward across Vidarbha, rainfall rises steadily from Buldhana (~70 cm) to Gadchiroli/Gondia (~150 cm) under the influence of the Bay of Bengal branch.
Hence, statements (a), (c), and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Leeward descending air warms adiabatically, dramatically increasing its moisture-holding threshold and giving rise to the semi-arid rain-shadow belt of Maharashtra.