खालीलपैकी कोणती विधान/विधाने अचूक नाहीत ? अ. विषुववृत्ताच्या उत्तर व दक्षिणेकडील 30°अक्षांशीय प्रदेशात उष्णकटिबंधीय आवर्ते निर्माण होतात. ब. उष्णकटिबंधीय आवर्ताचा व्यास 300 ते 1500 कि.मी. आणि त्यापेक्षाही अधिक असू शकतो. क. उष्णकटिबंधीय आवर्तांचा वाऱ्यांचा वेग दर ताशी 50 ते 60 कि.मी. आणि त्यापेक्षाही अधिक असू शकतो. ड. उष्णकटिबंधीय आवर्ते उत्तर गोलार्धात घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने वाहतात.
EN
Which of the following statement(s) is/are NOT correct?
a. Tropical cyclones develop in the latitudinal zone between 30° North and South of the Equator.
b. The diameter of a tropical cyclone can range from 300 to 1500 km or even more.
c. The wind speed of tropical cyclones can be 50 to 60 km/h or even higher.
d. Tropical cyclones circulate in a clockwise direction in the Northern Hemisphere.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (फक्त ड) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
उष्णकटिबंधीय आवर्ते (Tropical Cyclones):
•
विधान ड चुकीचे आहे: कोरिओलिस बलाच्या (Coriolis Force) प्रभावामुळे उष्णकटिबंधीय आवर्ते उत्तर गोलार्धात घड्याळाच्या काट्याच्या विरुद्ध दिशेने (Anticlockwise) आणि दक्षिण गोलार्धात घड्याळाच्या काट्याच्या दिशेने (Clockwise) फिरतात.
•
विधान अ, ब व क बरोबर आहेत:
•
उष्णकटिबंधीय आवर्ते प्रामुख्याने ५° ते ३०° उत्तर व दक्षिण अक्षांशांदरम्यान उबदार सागरी पृष्ठभागावर (तापमान >२७° से.) निर्माण होतात.
•
त्यांचा विस्तार/व्यास साधारणपणे १५० ते ५०० किमी आणि कधीकधी त्याहून मोठा असू शकतो.
•
वाऱ्यांचा वेग सामान्यतः ताशी १२० किमी किंवा त्याहूनही अधिक वादळी स्वरूपाचा असू शकतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
चक्रवातांची फिरण्याची दिशा: उत्तर गोलार्ध = घड्याळाच्या विरुद्ध (Anticlockwise), दक्षिण गोलार्ध = घड्याळाच्या दिशेने (Clockwise). विषुववृत्तावर (०° ते ५°) कोरिओलिस बल शून्य असल्याने तेथे चक्रीवादळे निर्माण होत नाहीत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Only d).
Explanation:
•
Tropical Cyclones:
•
Statement d is INCORRECT: Due to the deflective action of the Coriolis force, tropical cyclones rotate in an anticlockwise (counter-clockwise) direction in the Northern Hemisphere and in a clockwise direction in the Southern Hemisphere.
•
Statements a, b, and c are correct:
•
They originate over warm tropical oceans (SST >27°C) typically between 5° and 30° latitudes North and South.
•
Cyclone systems range widely in diameter, from compact systems to large depressions spanning hundreds of kilometers.
•
Sustained surface winds commonly exceed 50-60 km/h and can reach intense velocities (>120 to 250 km/h) in super cyclones.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Cyclone circulation: Northern Hemisphere = Counter-clockwise; Southern Hemisphere = Clockwise. At the equator (0°-5°), Coriolis force is virtually zero, preventing cyclone formation.