कोरिओलिस बला संबंधित खालीलपैकी कोणते ती विधान/ने चुकीचे/ची आहे / आहेत ? अ) तो ध्रुवांवर अधिकतम असतो. ब) तो विषुववृत्ताकडे कमकुवत होत जातो. क) उत्तर गोलार्धात तो वाऱ्याला उजवीकडे आणि दक्षिण गोलार्धात वायाला डावीकडे विक्षेपित करतो. ड) त्याचा थेट परिणाम वाऱ्याच्या वेगावर होतो. योग्य पर्याय निवडा.
EN
Which of the following statement(s) regarding the Coriolis force is/are INCORRECT?
a) It is maximum at the poles.
b) It weakens and becomes zero towards the equator.
c) It deflects winds to the right in the Northern Hemisphere and to the left in the Southern Hemisphere.
d) It directly impacts wind speed.
Select the correct option:
योग्य उत्तर पर्याय २ (फक्त विधान ड) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
कोरिओलिस बल (Coriolis Force):
•
विधान ड चुकीचे आहे: कोरिओलिस बल हे केवळ वाऱ्याच्या दिशेवर (Direction) परिणाम करते, ते वाऱ्याचा वेग (Speed) बदलत नाही! वाऱ्याचा वेग हा 'दाब उतार बल' (Pressure Gradient Force) आणि घर्षणावर अवलंबून असतो.
•
विधान अ बरोबर आहे: कोरिओलिस बल अक्षांशाच्या साइन मूल्याच्या ($2v\omega \sin\phi$) प्रमाणात असल्याने ध्रुवांवर कमाल (Maximum) असते ($\sin 90° = 1$).
•
विधान ब बरोबर आहे: विषुववृत्तावर ते शून्य (Zero) असते ($\sin 0° = 0$).
•
विधान क बरोबर आहे: फेरेलच्या नियमानुसार ते उत्तर गोलार्धात उजवीकडे आणि दक्षिण गोलार्धात डावीकडे वारे वळवते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कोरिओलिस बल: ध्रुवांवर कमाल, विषुववृत्तावर शून्य. हे बल केवळ दिशा बदलते (वेगावर परिणाम करत नाही). वाऱ्याचा वेग दाब उतारावर अवलंबून असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 2 (Only statement d).
Explanation:
•
Characteristics of Coriolis Force:
•
Statement d is INCORRECT: The Coriolis force acts strictly perpendicular to the horizontal wind vector; therefore, it exerts no work along the direction of motion and cannot alter wind speed, affecting only the direction of deflection.
•
Statement a is CORRECT: Since Coriolis acceleration is defined as $F = 2v\omega \sin\phi$, it is maximum at the poles ($\phi = 90°, \sin 90° = 1$).
•
Statement b is CORRECT: It diminishes steadily towards low latitudes and is zero at the Equator ($\phi = 0°, \sin 0° = 0$).
•
Statement c is CORRECT: In accordance with Ferrel's Law, it deflects moving parcels to the right in the Northern Hemisphere and to the left in the Southern Hemisphere.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Coriolis Force: Zero at the Equator, maximum at the Poles. It modifies wind direction exclusively, with no effect on scalar velocity (wind speed is dictated by pressure gradient force).