'लोकलेखा समिती' बाबत खालीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत ? अ) 1954 पुर्वी या समितीत फक्त लोकसभेने निवडलेले 22 सदस्य होते. ब) काहीवेळा लोकलेखा समितीचे वर्णन अंदाज समितीची 'जुळी बहीण' असे केले जाते, कारण या दोन्हीही समित्यांचे कार्य एकमेकास पुरक असे आहेत.. क) सर्व समिती सदस्यांचा दर्जा समान आहे, परंतू लोकलेखा समितीच्या संबंधीत कार्याबाबत समितीमधील राज्यसभा सदस्यांवर राज्यसभा अध्यक्षांचे नियंत्रण नसते तर लोकसभा सभापतीचे असते. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements regarding the 'Public Accounts Committee' are correct?
a) Prior to 1954, this committee consisted of only 22 members elected by the Lok Sabha.
b) The Public Accounts Committee is sometimes described as the 'twin sister' of the Estimates Committee, because the functions of both committees complement each other.
c) All members of the committee enjoy equal status, but as far as the functions of the PAC are concerned, Rajya Sabha members on the committee are under the control of the Speaker of Lok Sabha, not the Chairman of Rajya Sabha.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त ब आणि क
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: १९५४ पूर्वी लोकलेखा समितीत केवळ १५ सदस्य होते आणि ते फक्त लोकसभेचे होते (२२ नव्हते). १९५४ मध्ये राज्यसभेच्या ७ सदस्यांचा समावेश करण्यात आल्याने समितीची एकूण सदस्य संख्या २२ झाली.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: लोकलेखा समिती आणि अंदाज समिती यांच्या कामाचे स्वरूप एकमेकांना पूरक असल्याने त्यांना एकमेकांच्या 'जुळ्या बहिणी' (Twin Sisters) असे संबोधले जाते. अंदाज समिती खर्चाचा अंदाज बांधताना काटकसर सुचवते, तर लोकलेखा समिती प्रत्यक्ष खर्चाची छाननी करते.
•
विधान (क) बरोबर आहे: समितीच्या सर्व सदस्यांचा दर्जा व मतदानाचा अधिकार समान असतो. परंतु लोकलेखा समिती ही प्रामुख्याने लोकसभेची समिती असल्याने तिच्या कामकाजाच्या बाबतीत राज्यसभेच्या सदस्यांवरही लोकसभा सभापतींचेच नियंत्रण व मार्गदर्शन असते, राज्यसभा अध्यक्षांचे नाही.
त्यामुळे फक्त ब आणि क ही विधाने योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
लोकलेखा समिती (PAC): १९५४ पूर्वी १५ सदस्य (फक्त लोकसभा). १९५४ पासून २२ सदस्य (१५ लोकसभा + ७ राज्यसभा).
•
PAC आणि अंदाज समिती = 'जुळ्या बहिणी' (Twin Sisters).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Only b and c
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is incorrect: Prior to 1954, the Public Accounts Committee consisted of 15 members only from the Lok Sabha (not 22). In 1954, 7 members from the Rajya Sabha were added, raising the total strength to 22.
•
Statement (b) is correct: The PAC and the Estimates Committee are often referred to as 'twin sisters' because their roles are complementary—the Estimates Committee suggests economy in budgetary estimates, while the PAC scrutinizes post-expenditure propriety and legality.
•
Statement (c) is correct: All members enjoy equal voting and participatory status, but because the PAC operates under the Rules of Procedure of the Lok Sabha, the Rajya Sabha members on it are governed by the control and directions of the Speaker of the Lok Sabha, rather than the Chairman of the Rajya Sabha.
Hence, only statements (b) and (c) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
PAC: 15 members prior to 1954 (all Lok Sabha). Expanded to 22 members (15 LS + 7 RS) in 1954.
•
PAC & Estimates Committee = 'Twin Sisters'.