🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Forest Service Mains 2017 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

EN Which of the following statements with reference to the Legislative Council of Maharashtra is/are correct? (a) The Legislative Council in Maharashtra came to be established for the first time only after the Government of India Act, 1919, came into force. (b) Under Article 171 of the Constitution, the Legislative Council of a state shall not have more than one-third of the total strength of the State Assembly. Answer Options:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

घटनादुरुस्ती विधेयक फक्त संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहातच मांडले जाऊ शकते.

Only (a)

घटनादुरुस्ती विधेयकाबाबत संसदेच्या दोन्ही सभागृहामध्ये निर्माण झालेले मतभेद संसदेच्या संयुक्त बैठकीमध्ये दूर केले जाऊ शकतात.

Only (b)

संसद राज्यघटनेतील काही भाग विशेष बहुमताने बदल करू शकते.

Both (a) and (b)

संसदेने मंजूर केलेल्या घटनादुरूस्ती विधेयकावर राष्ट्रपती नकाराधिकार वापरू शकतात.

Neither (a) nor (b)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (1971 च्या चोविसाव्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाद्वारे घटनादुरुस्ती विधेयकास मान्यता देणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक करण्यांत आले आहे)

स्पष्टीकरण:

• संविधानाच्या मूळ कलम ३६८ नुसार घटनादुरुस्ती विधेयक दोन्ही सभागृहांनी संमत केल्यानंतर राष्ट्रपतींपुढे सादर केले जात असे, आणि राष्ट्रपती त्याला संमती देत असत.

• परंतु २४ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९७१ (24th Constitutional Amendment Act, 1971) द्वारे कलम ३६८(२) मधील शब्दरचनेत बदल करून स्पष्ट करण्यात आले की, संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी रीतसर संमत केलेले घटनादुरुस्ती विधेयक जेव्हा राष्ट्रपतींसमोर सादर केले जाईल, तेव्हा राष्ट्रपती त्याला आपली संमती देतीलच ("shall give his assent thereto").

• त्यामुळे घटनादुरुस्ती विधेयकावर राष्ट्रपतींना संमती देणे बंधनकारक करण्यात आले आणि त्यांचा नकाराधिकार संपुष्टात आला.

• घटनादुरुस्ती विधेयक मांडण्यासाठी राष्ट्रपतींची पूर्वपरवानगी लागत नाही (म्हणून पर्याय १ चूक आहे).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

२४ वी घटनादुरुस्ती १९७१: घटनादुरुस्ती विधेयकावर स्वाक्षरी करणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक करण्यात आले (कलम ३६८(२)).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (By the 24th Constitutional Amendment Act, 1971, it was made obligatory for the President to give assent to a constitutional amendment bill)

Explanation:

• Originally, Article 368 provided that upon presentation of an amendment bill passed by Parliament, the President may give his assent.

• The 24th Constitutional Amendment Act, 1971 amended Article 368(2) by substituting the phrase *"the President shall give his assent thereto"*.

• Consequently, it became constitutionally mandatory for the President to give assent to a constitutional amendment bill; the President cannot withhold assent or return the bill for reconsideration.

• No prior presidential recommendation is required to introduce an amendment bill.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The 24th Amendment 1971 made presidential assent to constitutional amendment bills obligatory.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) घटनादुरुस्ती विधेयक फक्त संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहातच मांडले जाऊ शकते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) घटनादुरुस्ती विधेयकाबाबत संसदेच्या दोन्ही सभागृहामध्ये निर्माण झालेले मतभेद संसदेच्या संयुक्त बैठकीमध्ये दूर केले जाऊ शकतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) संसद राज्यघटनेतील काही भाग विशेष बहुमताने बदल करू शकते. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय २ (1971 च्या चोविसाव्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाद्वारे घटनादुरुस्ती विधेयकास मान्यता देणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक करण्यांत आले आहे)

✗ पर्याय (4) संसदेने मंजूर केलेल्या घटनादुरूस्ती विधेयकावर राष्ट्रपती नकाराधिकार वापरू शकतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

प्रमुख घटनादुरुस्त्या व दुरुस्ती प्रक्रिया (कलम ३६८) घटक चाचणी

quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'संसद राज्यघटनेतील काही भाग विशेष बहुमताने बदल करू शकते.' हे असून ते 'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'घटनादुरुस्ती पद्धती व प्रमुख घटनादुरुस्त्या' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन