योग्य उत्तर: पर्याय १ (अ, ब आणि ड)
स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या परिशिष्टातील केंद्र सूचीतील (Union List) विषयांचे विश्लेषण:
१.
विषयांची सूचीनुसार तपासणी:
•
(अ) प्रदर्शनासाठी चित्रपटाला परवानगी (Sanctioning of cinematograph films for exhibition): ही केंद्र सूचीतील नोंद ६० (Entry 60 of Union List) आहे. यानुसार केंद्रीय चित्रपट प्रमाणन मंडळ (CBFC / सेन्सॉर बोर्ड) केंद्राच्या अखत्यारीत कार्य करते.
•
(ब) आंतरराज्य नदी आणि नदी खोऱ्यांचा विकास (Regulation and development of inter-State rivers and river valleys): ही केंद्र सूचीतील नोंद ५६ (Entry 56 of Union List) आहे. (संसदेने कायद्याद्वारे जाहीर केलेल्या मर्यादेपर्यंत आंतरराज्य नद्यांचे नियमन).
•
(क) वन्यप्राणी आणि पक्ष्यांचे संरक्षण (Protection of wild animals and birds): हा विषय समवर्ती सूचीतील नोंद १७B (Entry 17B of Concurrent List) आहे (४२ व्या घटनादुरुस्ती १९७६ द्वारे राज्यसूचीतून समवर्ती सूचीत वर्ग).
•
(ड) सार्वजनिक हिताच्या दृष्टीने खाणी आणि खनिज विकास नियंत्रित करणे (Regulation of mines and mineral development): ही केंद्र सूचीतील नोंद ५४ (Entry 54 of Union List) आहे.
२.
निष्कर्ष:
•
विषय अ, ब आणि ड हे तीन विषय केंद्र सूचीमध्ये आहेत; तर 'क' हा समवर्ती सूचीत आहे.
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय १ (अ, ब आणि ड) आहे.
•
चित्रपटांचे सेन्सॉरशिप (प्रमाणन) $\rightarrow$ केंद्र सूची (Entry 60)
•
सिनेमा गृहे / चित्रपट प्रदर्शनाचे नाट्यगृह परवाने $\rightarrow$ राज्य सूची (Entry 33)
•
आंतरराज्य नद्यांचा विकास $\rightarrow$ केंद्र सूची (Entry 56).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (अ, ब आणि ड - a, b and d)
Explanation:
Under the Seventh Schedule of the Indian Constitution, the subjects are cataloged as follows:
1.
Analysis of Entries:
•
a) Sanctioning of cinematograph films for exhibition: Union List (Entry 60). The Central Board of Film Certification (CBFC) operates under this power.
•
b) Regulation and development of inter-State rivers and river valleys: Union List (Entry 56), to the extent declared by Parliament by law to be expedient in the public interest.
•
c) Protection of wild animals and birds: Concurrent List (Entry 17B) (transferred from State List by the 42nd Amendment, 1976).
•
d) Regulation of mines and mineral development: Union List (Entry 54), to the extent declared by Parliament by law in the public interest.
2.
Conclusion:
•
Only a, b, and d belong to the Union List.
Hence, Option 1 (a, b and d) is the correct choice.
•
*Film certification / censorship* $\rightarrow$ Union List (Entry 60)
•
*Theaters and dramatic performances* $\rightarrow$ State List (Entry 33)
