भारतीय राज्यघटनेच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या विषयांचा समावेश होतो ?
EN
Which of the following subjects is included in the Eleventh Schedule of the Constitution of India?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (पंचायतीचे अधिकार, प्राधिकार आणि जबाबदाऱ्या)
स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये (Eleventh Schedule) पंचायतींचे अधिकार, प्राधिकार आणि जबाबदाऱ्या समाविष्ट आहेत.
१.
घटनात्मक तरतुदी (७३ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२):
•
७३ व्या घटनादुरुस्तीने भारतीय राज्यघटनेत भाग IX आणि अकरावी अनुसूची (कलम २४३G) समाविष्ट केली.
•
यात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी (ग्रामपंचायती, पंचायत समित्या, जिल्हा परिषदा) एकूण २९ कार्यात्मक विषय सोपवण्यात आले आहेत (उदा. शेती, जमीन सुधारणा, लघुसिंचन, पशुसंवर्धन, मत्स्योद्योग, ग्रामीण गृहनिर्माण, रस्ते इत्यादी).
२.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय २ (पक्षांतराच्या कारणावरून अपात्रता): दहावी अनुसूची (Tenth Schedule - ५२ वी दुरुस्ती १९८५).
•
पर्याय ३ (राज्यसभेतील जागांची वाटणी): चौथी अनुसूची (Fourth Schedule).
•
पर्याय ४ (शपथांचे किंवा प्रतिज्ञांचे नमुने): तिसरी अनुसूची (Third Schedule).
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय १ आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अकरावी अनुसूची: ७३ वी घटनादुरुस्ती, पंचायती, २९ विषय, कलम २४३G.
•
बारावी अनुसूची: ७४ वी घटनादुरुस्ती, नगरपालिका, १८ विषय, कलम २४३W.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (पंचायतीचे अधिकार, प्राधिकार आणि जबाबदाऱ्या - Powers, authority and responsibilities of Panchayats)
Explanation:
The Eleventh Schedule was inserted by the landmark 73rd Constitutional Amendment Act of 1992 under Article 243G:
1.
Key Provisions of the 11th Schedule:
•
It specifies 29 functional subjects over which Panchayati Raj Institutions (PRIs) exercise developmental jurisdiction (e.g., agriculture, minor irrigation, animal husbandry, rural housing, drinking water, roads).
2.
Review of Other Options:
•
Option 2 (Disqualification on grounds of defection): Tenth Schedule (52nd Amendment, 1985).
•
Option 3 (Allocation of seats in Rajya Sabha): Fourth Schedule.
•
Option 4 (Forms of Oaths or Affirmations): Third Schedule.
Hence, Option 1 is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
11th Schedule: PRIs / Panchayats (29 subjects, Article 243G, 73rd Amendment).
•
12th Schedule: Urban Local Bodies / Municipalities (18 subjects, Article 243W, 74th Amendment).