खालीलपैकी कोणती चाचणी बंदुकीच्या दारूचे अंश शोधण्यासाठी केली जाते ?
EN
Which of the following tests is conducted to detect gunshot residue (gunpowder particles)?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (१) डरमल नाईट्रेट टेस्ट
स्पष्टीकरण:
•
डरमल नाईट्रेट टेस्ट (Dermal Nitrate Test / Paraffin Test): जेव्हा एखादी व्यक्ती बंदुकीतून गोळी झाडते, तेव्हा बंदुकीच्या चेंबरमधून आणि नळीतून न जळालेल्या किंवा अर्धवट जळालेल्या नायट्रेट आणि नायट्राइटचे सूक्ष्म कण गोळी झाडणाऱ्याच्या हातावर (विशेषतः अंगठा आणि पहिल्या बोटाच्या बेचक्यात) उडतात. हे गनपावडरचे अवशेष (Gunshot Residue - GSR) शोधण्यासाठी संशयिताच्या हातावर वितळलेले पॅराफिन मेण लावून थर काढला जातो आणि त्यावर डायफिनाइलामाइन (Diphenylamine) रसायन टाकले जाते; नायट्रेट असल्यास गडद निळा रंग येतो. यालाच 'डरमल नाईट्रेट टेस्ट' किंवा 'पॅराफिन टेस्ट' म्हणतात.
•
पर्याय २ (रक्त घटक टेस्ट): रक्तातील पेशी व घटकांचे विश्लेषण करण्यासाठी वापरली जाते.
•
पर्याय ३ (क्ष-किरण टेस्ट / X-Ray): शरीरात रुतलेली गोळी किंवा हाडांचे फ्रॅक्चर शोधण्यासाठी वापरली जाते.
•
पर्याय ४ (ल्यूमिनोल टेस्ट): गुन्ह्याच्या ठिकाणी धुवून टाकलेले किंवा डोळ्यांना न दिसणारे रक्ताचे सुप्त डाग शोधण्यासाठी वापरली जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: फॉरेन्सिक बॅलिस्टिक्समध्ये हातावरील गनपावडर / नायट्रेटचे कण (Gunshot Residue) शोधण्यासाठी डरमल नाईट्रेट टेस्ट (पॅराफिन टेस्ट) केली जाते. रक्ताचे सुप्त डाग शोधण्यासाठी ल्यूमिनोल टेस्ट (Luminol Test) वापरली जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Dermal Nitrate Test
Explanation:
•
Dermal Nitrate Test (Paraffin Test): When a firearm is discharged, hot gases carry microscopic particles of unburned and partially burned propellant gunpowder containing nitrates and nitrites back onto the shooter's firing hand (especially the web space between thumb and index finger). To detect this Gunshot Residue (GSR), molten paraffin wax is layered onto the suspect's hands, peeled off, and treated with diphenylamine reagent in concentrated sulfuric acid, producing a characteristic deep blue coloration in the presence of nitrates.
•
Option 2 (Blood component test): Used for hematological and serological typing.
•
Option 3 (X-ray test): Used in radiography to visualize radio-opaque retained bullets or skeletal fractures.
•
Option 4 (Luminol test): A chemiluminescent presumptive blood test used to visualize minute or latent bloodstains washed away at a crime scene.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: In forensic ballistics, the Dermal Nitrate Test (Paraffin Test) identifies gunshot residue (GSR) on a shooter's hands. The Luminol Test identifies invisible/washed blood traces.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) डरमल नाईट्रेट टेस्ट (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) डरमल नाईट्रेट टेस्ट**[/gold]
⚠️ पर्याय (2) रक्त घटक टेस्ट (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) क्ष-किरण टेस्ट (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) ल्यूमिनोल टेस्ट (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'डरमल नाईट्रेट टेस्ट' हे असून ते 'विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'विशेष, स्थानिक व इतर पोलीस कायदे (Minor Acts)' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.