पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य नाही? अ) पंचायत ही ग्रामसभेची कार्यकारी समिती आहे. ब) 73व्या घटनादुरुस्तीने ग्रामसभेचा कार्यकाळ पाच वर्ष निश्चित केला आहे. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following two statements is NOT correct?\na) The Panchayat is the executive committee of the Gram Sabha.\nb) The 73rd Constitutional Amendment fixed the tenure of the Gram Sabha at five years.\nAlternative answers:\n1: Only a\n2: Only b\n3: Both\n4: Neither
अचूक उत्तर: पर्याय (२) केवळ ब
ग्रामसभा आणि पंचायतीच्या घटनात्मक स्वरूपाच्या नियमांनुसार पर्याय (२) केवळ ब हे अयोग्य (चूक) विधान असल्याने अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) योग्य आहे: ग्रामपंचायत ही ग्रामसभेची कार्यकारी समिती (Executive Committee) मानली जाते. ग्रामसभा धोरणे ठरवते व विकास योजनांना मंजुरी देते, तर ग्रामपंचायत त्यांची प्रत्यक्षात अंमलबजावणी करते.
•
विधान (ब) अयोग्य आहे (म्हणून उत्तर): ७३ व्या घटनादुरुस्तीने ग्रामसभेचा कार्यकाळ ५ वर्षे निश्चित केलेला नाही; ग्रामसभा ही एक 'शाश्वत / कायमस्वरूपी संस्था' (Permanent Body) आहे. जोपर्यंत गाव अस्तित्वात आहे आणि गावातील प्रौढ मतदार अस्तित्वात आहेत, तोपर्यंत ग्रामसभा अस्तित्वात राहते; ग्रामसभा कधीही विसर्जित होत नाही. ५ वर्षांचा कार्यकाळ हा ग्रामपंचायतीचा (Panchayat) असतो, ग्रामसभेचा नव्हे (कलम २४३-E).
•
प्रश्नात कोणते विधान योग्य नाही असे विचारले असल्याने, केवळ विधान (ब) योग्य नाही; म्हणून पर्याय (२) केवळ ब हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: ग्रामसभा वि. ग्रामपंचायत:
•
ग्रामसभा (कलम २४३-A): गावातील सर्व मतदारांची मिळून बनलेली स्थायी संस्था (कधीही विसर्जित होत नाही).
•
ग्रामपंचायत (कलम २४३-B): ग्रामसभेने निवडून दिलेली कार्यकारी समिती (कार्यकाळ: पहिल्या बैठकीपासून ५ वर्षे - कलम २४३-E).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only b
Under constitutional principles governing rural local self-government, Option (2) Only b is the incorrect statement, making it the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is correct: The Gram Panchayat functions as the executive committee of the Gram Sabha, executing the developmental mandates and resolutions approved by the Gram Sabha.
•
Statement (b) is incorrect (hence the answer): The 73rd Amendment did NOT fix the tenure of the Gram Sabha at five years. The Gram Sabha is a permanent body consisting of all registered adult voters of the village; it is never dissolved. The fixed 5-year tenure under Article 243-E applies to the Gram Panchayat, NOT to the Gram Sabha.
•
Since the question asks to identify the statement that is not correct, statement (b) alone is not correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Gram Sabha vs Gram Panchayat:
•
Gram Sabha (Article 243-A): Permanent participatory assembly of village voters (no fixed term; never dissolved).
•
Gram Panchayat (Article 243-B): Elected executive body having a 5-year duration (Article 243-E).