महात्मा गांधींनी १ ऑगस्ट १९२० रोजी पुकारलेली ऐतिहासिक 'असहकार चळवळ' (Non-Cooperation Movement) सुरू करण्यामागे खालीलपैकी कोणती प्रमुख कारणे कारणीभूत होती? १. जालियनवाला बाग हत्याकांड (१९१९) आणि पंजाबमधील अमानुष अत्याचार २. माँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा कायदा (१९१९) बाबत भारतीयांमध्ये निर्माण झालेली तीव्र निराशा ३. खिलाफत प्रश्नावरून (Khilafat Issue) भारतीय मुस्लिमांमध्ये पसरलेला असंतोष ४. रौलट कायद्यान्वये (Rowlatt Act) ब्रिटिश सरकारने चालवलेले दडपशाहीचे धोरण खालील संकेतांक वापरून अचूक पर्याय निवडा:
EN
Which of the following were the principal causes that led to the launch of the historic 'Non-Cooperation Movement' under Mahatma Gandhi on August 1, 1920?
1. The Jallianwala Bagh Massacre (1919) and atrocities in Punjab
2. Deep dissatisfaction with the Montagu-Chelmsford Reforms (1919)
3. Widespread resentment among Indian Muslims over the Khilafat Issue
4. Draconian repression unleashed under the Rowlatt Act
Choose the correct option using the codes below:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) - १, २, ३ आणि ४ (वरील सर्व).
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (४) बरोबर आहे: १ ऑगस्ट १९२० रोजी सुरू झालेल्या असहकार आंदोलनामागे चार प्रमुख कारणे एकत्रितपणे कारणीभूत ठरली:
१.
रौलट कायदा (मार्च १९१९): कोणत्याही पुराव्याशिवाय संशयावरून दोन वर्षांपर्यंत विनाविक्री तुरुंगात डांबण्याचा काळा कायदा.
२.
जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९): जनरल डायरने निष्पाप जनतेवर केलेल्या गोळीबारात शेकडो नागरिक मारले गेले आणि हंटर आयोगाने डायरचा बचाव केला ('पंजाबमधील अन्याय').
३.
माँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा (१९१९): युद्धकाळात भारतीयांनी दिलेल्या बलिदानाच्या बदल्यात जबाबदार राज्यपद्धतीऐवजी केवळ प्रांतात दिखाऊ द्विशासन लादले गेले.
४.
खिलाफत प्रश्न (१९१९-२०): पहिल्या महायुद्धात तुर्कस्तानच्या खलिफाचे साम्राज्य ब्रिटिशांनी नष्ट केल्याने मुस्लीम जगतात प्रचंड चीड होती; गांधीजींनी हिंदू-मुस्लीम ऐक्याची सुवर्णसंधी म्हणून खिलाफतचा प्रश्न असहकार आंदोलनाशी जोडला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
१ ऑगस्ट १९२० रोजी ज्या दिवशी असहकार आंदोलन सुरू झाले, त्याच दिवशी पहाटे लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांचे निधन झाले. त्यांच्या स्मरणार्थ काँग्रेसने १ कोटी रुपयांचा 'टिळक स्वराज्य फंड' (Tilak Swaraj Fund) उभारला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) - 1, 2, 3 and 4 (All of the above).
Detailed Analysis:
•
Option (4) is correct: The launch of the Non-Cooperation Movement on August 1, 1920, was fueled by four interconnected imperial betrayals:
1.
Rowlatt Act (March 1919): Indefinite preventive detention without trial, bypassing normal judicial recourse.
2.
Jallianwala Bagh Massacre (April 13, 1919): General Dyer's slaughter of unarmed civilians and the subsequent whitewash by the Hunter Committee ('Punjab Wrong').
3.
Disillusionment with Montagu-Chelmsford Reforms (1919): Disappointment with dyarchy and denial of genuine self-rule.
4.
Khilafat Movement: British dismemberment of the Ottoman Caliphate, which Gandhi channeled into a unified Hindu-Muslim national struggle.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
On the morning of August 1, 1920, the day the movement was formally inaugurated, Lokmanya Tilak passed away. To honor him, Congress launched the 'Tilak Swaraj Fund', which collected an unprecedented sum of over ₹1 crore within months.