खालीलपैकी कोणता एक निर्देशांकाचा घटक नाही?
EN
Which one of the following is not a factor of index?
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय २ (रस्ते व ग्रामीण विकास) आहे.
•
मानवी विकास निर्देशांक / सामाजिक निर्देशांकांचे घटक:
•
मानवी विकास निर्देशांक (HDI) किंवा जीवन भौतिक गुणवत्ता निर्देशांक (PQLI) या सामाजिक निर्देशांकांमध्ये खालील घटकांचा समावेश होतो:
•
अपेक्षित आयुष्यमान (Life Expectancy): आरोग्याचे प्रमुख परिमाण.
•
साक्षरता (Literacy): ज्ञानाचे व शिक्षणाचे प्रमुख परिमाण.
•
बालमृत्यू / अर्भक मृत्यू दर (Infant Mortality): PQLI चा प्रमुख घटक तसेच आरोग्याचा महत्त्वाचा दर्शक.
•
रस्ते व ग्रामीण विकास (Roads and Rural Development): हा भौतिक पायाभूत सुविधांचा (Physical Infrastructure) भाग आहे. हा कोणत्याही मानवी विकास निर्देशांकाचा थेट घटक नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
HDI चे घटक: १) अपेक्षित आयुर्मान, २) शिक्षण/साक्षरता, ३) दरडोई उत्पन्न.
•
PQLI चे घटक (मॉरिस डी. मॉरिस - १९७९): १) अपेक्षित आयुर्मान (वयाच्या १ व्या वर्षी), २) अर्भक मृत्यू दर (IMR), ३) मूलभूत साक्षरता दर.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct answer is Option 2 (Roads and Rural Development).
•
Components of Human Development and Social Indices:
•
Core social development indices like the Human Development Index (HDI) and Physical Quality of Life Index (PQLI) evaluate direct human well-being:
•
Expected life expectancy: Universal health indicator across HDI and PQLI.
•
Literacy: Universal educational indicator across HDI and PQLI.
•
Infant mortality: Fundamental health metric in PQLI and health assessments.
•
Roads and Rural Development: Represents physical and transport infrastructure. It is not an indicator within human development index formulas.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
HDI (UNDP 1990): Life expectancy at birth, Education (Schooling/Literacy), and Per capita income.
•
PQLI (Morris D. Morris 1979): Life expectancy at age one, Infant mortality rate, and Basic literacy rate.