🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2020 MEDIUM

'विशेषाधिकार समिती'बद्दल खालीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही?

EN Which one of the following statements about 'Privilege Committee' is not correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लोकसभेचा नियम क्रमांक 222 आणि राज्यसभेचा 187 विशेषाधिकाराचे नियमन करतो.

Rule No. 222 of the Lok Sabha and 187 of the Rajya Sabha governs privilege.

लोकसभेत अध्यक्ष 15 सदस्यांचा समावेश असलेल्या विशेषाधिकार समितीचे नामनिर्देशन करतात.

In the Lok Sabha, the Speaker nominates a Committee of Privileges consisting of 15 members.

राज्यसभेत उपसभापती विशेषाधिकार समितीचे प्रमुख आहेत, ज्यात 15 सदस्य आहेत.

In the Rajya Sabha, the Deputy Chairperson heads the Committee of Privileges, that consists of 15 members.

वरीलपैकी काहीही नाही

None of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (राज्यसभेत उपसभापती विशेषाधिकार समितीचे प्रमुख आहेत, ज्यात १५ सदस्य आहेत - हे विधान योग्य नाही)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

संसदीय विशेषाधिकार समिती (Committee of Privileges):

• चुकीचे विधान (पर्याय ३):

• राज्यसभेच्या विशेषाधिकार समितीत १५ सदस्य नसतात, तर केवळ १० सदस्य (10 Members) असतात.

• (या समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष राज्यसभेचे उपसभापती असतात हे बरोबर आहे, परंतु सदस्य संख्या १५ नसून १० असल्याने हे विधान चुकीचे ठरते).

• योग्य विधाने:

• पर्याय १: संसदेच्या विशेषाधिकार भंगाचे नियमन लोकसभेच्या कामकाज नियमावलीतील नियम क्रमांक २२२ आणि राज्यसभेतील नियम क्रमांक १८७ द्वारे केले जाते.

• पर्याय २: लोकसभेमध्ये लोकसभा अध्यक्ष १५ सदस्यांचा समावेश असलेल्या विशेषाधिकार समितीचे नामनिर्देशन (Nominate) करतात.

प्रश्नात 'योग्य नसलेले' विधान विचारल्यामुळे पर्याय ३ हे उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

विशेषाधिकार समिती सदस्य संख्या:

१. लोकसभेची विशेषाधिकार समिती: १५ सदस्य (अध्यक्षांद्वारे नामनिर्देशित).

२. राज्यसभेची विशेषाधिकार समिती: १० सदस्य (सभापतींद्वारे नामनिर्देशित; उपसभापती हे समितीचे अध्यक्ष असतात).

३. ही एक अर्ध-न्यायिक (Quasi-judicial) स्वरूपाची स्थायी समिती आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (In the Rajya Sabha, the Deputy Chairperson heads the Committee of Privileges, that consists of 15 members - is NOT correct)

Detailed Explanation:

The Committee of Privileges:

• Incorrect Statement (Option 3):

• The Committee of Privileges of the Rajya Sabha consists of 10 members, NOT 15 members.

• While it is chaired ex-officio by the Deputy Chairman of the Rajya Sabha, the membership size is 10.

• Correct Statements:

• Option 1: Questions of privilege are governed by Rule 222 in the Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha and Rule 187 in Rajya Sabha.

• Option 2: In the Lok Sabha, the Speaker nominates a Committee of Privileges consisting of 15 members proportionally representing party strengths.

Therefore, statement 3 is incorrect.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Composition of Privileges Committees:

• Lok Sabha Privileges Committee: 15 members

• Rajya Sabha Privileges Committee: 10 members (chaired by Deputy Chairman).

• Function: Examines breach of parliamentary privileges and contempt of the House.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) लोकसभेचा नियम क्रमांक 222 आणि राज्यसभेचा 187 विशेषाधिकाराचे नियमन करतो. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) लोकसभेत अध्यक्ष 15 सदस्यांचा समावेश असलेल्या विशेषाधिकार समितीचे नामनिर्देशन करतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) राज्यसभेत उपसभापती विशेषाधिकार समितीचे प्रमुख आहेत, ज्यात 15 सदस्य आहेत. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय ३ (राज्यसभेत उपसभापती विशेषाधिकार समितीचे प्रमुख आहेत, ज्यात १५ सदस्य आहेत - हे विधान योग्य नाही)**

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी काहीही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राज्यसभेत उपसभापती विशेषाधिकार समितीचे प्रमुख आहेत, ज्यात 15 सदस्य आहेत.' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

'विशेषाधिकार समिती'बद्दल खालीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन