इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक स्पेक्ट्रम मधील कोणत्या भागामूळे सौर ऊर्जा संच तापतो?
EN
Which part of the electromagnetic spectrum is primarily responsible for heating solar thermal systems?
योग्य उत्तर: पर्याय (2) इन्फ्रारेड (Infrared / अवरक्त किरणे)
सविस्तर विश्लेषण:
•
सौर औष्णिक संच (Solar Thermal Systems):
•
सौर पाणी तापक, सौर कुकर, आणि केंद्रित सौर ऊर्जा प्रकल्प (CSP) हे सूर्यप्रकाशातील औष्णिक ऊर्जेचा वापर करून पाणी किंवा द्रव गरम करतात.
•
इन्फ्रारेड किरणांची भूमिका:
•
विद्युतचुंबकीय वर्णपटातील (Electromagnetic Spectrum) अवरक्त किरणे (Infrared Radiation - IR) ही प्रामुख्याने उष्णता प्रारणे (Thermal / Heat Radiation) म्हणून ओळखली जातात.
•
सूर्यापासून येणाऱ्या एकूण ऊर्जेपैकी सुमारे ४९% ते ५०% ऊर्जा ही इन्फ्रारेड प्रारणांच्या स्वरूपात पृथ्वीवर पोहोचते (आणि सुमारे ४३% दृश्य प्रकाश असतो).
•
जेव्हा ही इन्फ्रारेड किरणे पदार्थाच्या रेणूंवर पडतात, तेव्हा रेणूंची कंपने (Molecular vibrations) वाढतात, ज्यामुळे पदार्थाचे तापमान वेगाने वाढते.
•
त्यामुळे सौर संच तापण्यासाठी प्रामुख्याने इन्फ्रारेड किरणे कारणीभूत ठरतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
इन्फ्रारेड किरणांची तरंगलांबी दृश्य प्रकाशापेक्षा जास्त (सुमारे ७०० nm ते १ mm) असते. विल्यम हर्षेल (William Herschel) यांनी १८०० मध्ये इन्फ्रारेड किरणांचा शोध लावला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Infrared
Detailed Analysis:
•
Thermal Action of Infrared Waves:
•
Solar thermal collectors, solar water heaters, and solar concentrating troughs harness the thermal energy of the solar spectrum.
•
Why Infrared Waves Heat Systems:
•
Infrared (IR) radiation is fundamentally associated with thermal/heat radiation because its photon wavelengths correspond directly to the vibrational frequencies of atomic and molecular bonds.
•
IR accounts for approximately 49%–50% of total solar irradiance incident at the Earth's surface (with visible light providing ~43% and UV ~7%).
•
Absorption of IR photons directly elevates the vibrational kinetic energy of collector materials, causing rapid thermal heating.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Infrared radiation was discovered in 1800 by Sir William Herschel using a glass prism and a sensitive mercury thermometer placed just beyond the red end of the visible spectrum.