🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

कपडे धुण्याच्या घरगुती वॉशिंग मशीनमधील ड्रायरच्या अतिवेगाने फिरणाऱ्या जाळीदार ड्रममधून ओल्या कपड्यांमधील पाणी वेगळे करून कपडे सुकवण्यासाठी खालीलपैकी कोणती भौतिक पद्धत वापरली जाते?

EN Which physical separation technique is utilized in the high-speed spin dryer of a washing machine to squeeze and separate water droplets from wet clothes?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ऊर्ध्वपातन पद्धत (Distillation)

Distillation

वर्णलेखन पद्धत (Chromatography)

Chromatography

केंद्रोत्सारी पद्धत / अपकेंद्रीकरण (Centrifugation)

Centrifugation

स्फटिकीकरण पद्धत (Crystallization)

Crystallization

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) केंद्रोत्सारी पद्धत / अपकेंद्रीकरण (Centrifugation) आहे.

विश्लेषण:

• केंद्रोत्सार पद्धत (Centrifugation): द्रवामध्ये निलंबित असणाऱ्या वेगवेगळ्या घनतेच्या घटकांना अतिवेगाने गोलाकार फिरवून (Centrifugal action) वेगळे करण्याचे हे तंत्र आहे.

• वॉशिंग मशीनच्या ड्रायरमध्ये ड्रम प्रचंड वेगाने फिरतो, तेव्हा जड पाण्याचे थेंब अपकेंद्री बलामुळे (Centrifugal force) कपड्यांमधून बाहेर फेकले जातात आणि ड्रमच्या बारीक छिद्रांमधून बाहेर पडतात, तर कपडे ड्रममध्येच राहून सुकतात.

• केंद्रोत्सार पद्धतीचे इतर महत्त्वाचे उपयोग:

१. दुग्धशाळेत (Dairies) दुधातून साय किंवा लोणी (Butter/Cream) वेगळे करणे.

२. रक्त व लघवीच्या वैद्यकीय तपासणीत रक्तपेशी प्लाझ्मापासून वेगळ्या करणे.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १ (ऊर्ध्वपातन): उत्कलन बिंदूतील फरकावरून दोन द्रव वेगळे करणे.

• पर्याय २ (वर्णलेखन): विद्राव्यतेतील फरकावरून रंगांचे घटक वेगळे करणे.

• पर्याय ४ (स्फटिकीकरण): शुद्ध स्थायू स्फटिक मिळवणे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अपकेंद्रीकरण / केंद्रोत्सारी पद्धत (Centrifugation) चे मुख्य उपयोग: (१) वॉशिंग मशीन ड्रायर, (२) दुधातून लोणी वेगळे करणे, (३) रक्त तपासणी प्रयोगशाळा (Centrifuge machine).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3) Centrifugation.

Analysis:

• Centrifugation is a mechanical separation process that applies centrifugal force to separate mixture components based on differences in density.

• In a washing machine spin cycle, the perforated tub rotates at high RPM (~1000–1400 RPM). Inertia and outward centrifugal forces overcome the adhesive capillary force holding water to fabric fibers, forcing water droplets out through the wall perforations while retaining the clothes.

• Other clinical and industrial applications:

• Cream/butter separation from milk in dairies.

• Fractionating blood plasma and cellular elements in clinical diagnostic laboratories.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Distillation): Separation based on differential boiling points.

• Option 2 (Chromatography): Separation based on differential partitioning between stationary and mobile phases.

• Option 4 (Crystallization): Purifying solid solutes from supersaturated solutions.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Prime applications of Centrifugation: (1) Washing machine spin drying, (2) Butter separation from milk, (3) Blood fractionation in diagnostic labs.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) ऊर्ध्वपातन पद्धत (Distillation) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) वर्णलेखन पद्धत (Chromatography) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) केंद्रोत्सारी पद्धत / अपकेंद्रीकरण (Centrifugation) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (३) केंद्रोत्सारी पद्धत / अपकेंद्रीकरण (Centrifugation) आहे.

✗ पर्याय (4) स्फटिकीकरण पद्धत (Crystallization) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'केंद्रोत्सारी पद्धत / अपकेंद्रीकरण (Centrifugation)' हे असून ते 'द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'द्रव्य, द्रव्याच्या अवस्था व भौतिक/रासायनिक वर्गीकरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन