जागतिक शांतता व आंतरराष्ट्रीय सहकार्य यासाठी भारताने कोणत्या तत्त्वांचा पुरस्कार केला?
EN
Which principles did India champion for world peace and international cooperation?
स्वातंत्र्योत्तर काळात जागतिक शांतता, प्रादेशिक सार्वभौमत्व आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्यासाठी भारताने ज्या सुवर्ण तत्त्वांचा जागतिक मंचावर सातत्याने पुरस्कार केला, ती 'पंचशील' (Panchsheel) ही तत्त्वे होत:
१.
पंचशीलचा पुरस्कार: पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी २९ एप्रिल १९५४ च्या भारत-चीन कराराच्या माध्यमातून शांततामय सहजीवनाची पाच तत्त्वे (पंचशील) जगासमोर मांडली.
२.
पंचशीलची भूमिका: शीतयुद्धाच्या काळात दोन महासत्तांमधील अण्वस्त्र स्पर्धेपासून जगाला दूर ठेवण्यासाठी आणि परस्परांवर अनाक्रमण, सार्वभौमत्वाचा आदर व समानता प्रस्थापित करण्यासाठी भारताने पंचशील तत्त्वांचा जागतिक शांततेचा मार्ग म्हणून प्रचार केला.
३.
बांडुंग आणि संयुक्त राष्ट्र: १९५५ च्या बांडुंग परिषदेने आणि १९५७ मध्ये संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) पंचशील तत्त्वांना आंतरराष्ट्रीय शांततेचा आधार म्हणून औपचारिक मान्यता दिली.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जागतिक शांतता आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्यासाठी भारताने पंचशील तत्त्वांचा (Panchsheel) पुरस्कार केला. ही तत्त्वे भारतीय परराष्ट्र धोरणाचा आणि अलिप्ततावादी चळवळीचा (NAM) नैतिक आधारस्तंभ ठरली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
For promoting global peace, sovereign equality, and international cooperation, India championed the historic principles of 'Panchsheel' (The Five Principles of Peaceful Coexistence):
1.
Nehru's World Peace Doctrine: Prime Minister Jawaharlal Nehru articulated Panchsheel in April 1954 as a visionary alternative to Cold War imperialism, military brinkmanship, and nuclear escalation.
2.
Core Essence: Panchsheel insisted that enduring peace could only be achieved if nations respected mutual territorial sovereignty, eschewed armed aggression, refrained from domestic political interference, and practised peaceful coexistence.
3.
International Endorsement: The principles were incorporated into the 10 Principles of the 1955 Bandung Conference and unanimously endorsed by the United Nations General Assembly in December 1957.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India championed the Panchsheel principles as the cornerstone of world peace, peaceful coexistence, and international cooperation in post-colonial foreign policy.