🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC सराव परीक्षा 2023 MEDIUM

1960 मध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील सिंधु जल करारानुसार भारत आणि पाकिस्तानला कोणत्या नद्या देण्यात आल्या ? (1) रावी, सतलज आणि बियास भारताला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम पाकिस्तानला (2) रावी, सतलज आणि बियास पाकिस्तानला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम भारताला (3) मेघना, पद्मा आणि सोमेश्वरी भारताला आणि सिंधु, महानंदा आणि कोसी पाकिस्तानला (4) यापैकी नाही Which rivers were given to India and Pakistan under the Indus water treaty between India and Pakistan in 1960 ? (1) Ravi, Sutlej and Beas to India and Indus, Chenab and Jhelum to Pakistan (2) Ravi, Sutlej and Beas to Pakistan and Indus, Chenab and Jhelum to India (3) Meghana, Padma, and Someshwari to India and Indus, Mahananda, and Kosi to Pakistan (4) None of these

EN Which rivers were given to India and Pakistan under the Indus water treaty between India and Pakistan in 1960 ? (1) Ravi, Sutlej and Beas to India and Indus, Chenab and Jhelum to Pakistan (2) Ravi, Sutlej and Beas to Pakistan and Indus, Chenab and Jhelum to India (3) Meghana, Padma, and Someshwari to India and Indus, Mahananda, and Kosi to Pakistan (4) None of these

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

रावी, सतलज आणि बियास भारताला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम पाकिस्तानला

Ravi, Sutlej and Beas to India and Indus, Chenab and Jhelum to Pakistan

रावी, सतलज आणि बियास पाकिस्तानला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम भारताला

Ravi, Sutlej and Beas to Pakistan and Indus, Chenab and Jhelum to India

मेघना, पद्मा आणि सोमेश्वरी भारताला आणि सिंधु, महानंदा आणि कोसी पाकिस्तानला

Meghana, Padma, and Someshwari to India and Indus, Mahananda, and Kosi to Pakistan

यापैकी नाही

None of these

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय १ (रावी, सतलज आणि बियास भारताला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम पाकिस्तानला)

### 📚 संकल्पना व सविस्तर स्पष्टीकरण:

• सिंधू जल करार (Indus Waters Treaty - IWT):

• स्वाक्षरी: १९ सप्टेंबर १९६० रोजी कराची येथे पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि पाकिस्तानचे अध्यक्ष अयुब खान यांच्यात हा करार झाला (जागतिक बँकेच्या मध्यस्थीने).

• नद्यांचे वाटप:

• पूर्वेकडील तीन नद्या (Eastern Rivers): रावी, बियास आणि सतलज या नद्यांचे पाणी भारताला अनिर्बंध वापरासाठी देण्यात आले (एकूण पाण्याच्या सुमारे २०%).

• पश्चिमेकडील तीन नद्या (Western Rivers): सिंधू, झेलम आणि चिनाब या नद्यांचे पाणी पाकिस्तानला देण्यात आले (सुमारे ८०% पाणी), मात्र भारताला या नद्यांवर वीजनिर्मितीसाठी 'रन-ऑफ-द-रिव्हर' (Run-of-the-river) प्रकल्प उभारण्याचा अधिकार देण्यात आला.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सिंधू जल करार १९६०: मध्यस्थ = जागतिक बँक (World Bank). भारताकडे = रावी, बियास, सतलज; पाकिस्तानकडे = सिंधू, झेलम, चिनाब.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 1 (Ravi, Sutlej and Beas to India and Indus, Chenab and Jhelum to Pakistan)

### 📚 Concept & Detailed Explanation:

• Indus Waters Treaty (1960):

• Brokered by the World Bank, signed on 19 September 1960 at Karachi by Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru and Pakistani President Ayub Khan.

• Apportionment of Waters:

• Three Eastern Rivers: Ravi, Beas, and Sutlej allocated to India for unrestricted usage.

• Three Western Rivers: Indus, Jhelum, and Chenab allocated largely to Pakistan, subject to limited non-consumptive domestic, agricultural, and run-of-the-river hydroelectric power usage rights for India.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Remember: Eastern Rivers (Ravi, Beas, Sutlej) -> India; Western Rivers (Indus, Jhelum, Chenab) -> Pakistan. Brokered by the World Bank.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) रावी, सतलज आणि बियास भारताला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम पाकिस्तानला (अचूक उत्तर): अचूक उत्तर: पर्याय १ (रावी, सतलज आणि बियास भारताला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम पाकिस्तानला)

⚠️ पर्याय (2) रावी, सतलज आणि बियास पाकिस्तानला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम भारताला (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) मेघना, पद्मा आणि सोमेश्वरी भारताला आणि सिंधु, महानंदा आणि कोसी पाकिस्तानला (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) यापैकी नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'रावी, सतलज आणि बियास भारताला आणि सिंधु, चिनाब आणि झेलम पाकिस्तानला' हे असून ते 'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पोलीस उपनिरीक्षक (विभागीय) पूर्व परीक्षा २०२३' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन