माहितीचा अधिकार अधिनियम २००५ च्या तरतूदींनुसार लोकसभेच्या बाबतीत "सक्षम प्राधिकारी" म्हणजे
EN
According to the provisions of the Right to Information Act, 2005, the "Competent Authority" in the case of the Lok Sabha means:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) [अध्यक्ष]
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ च्या कलम २(इ) [Section 2(e)] मध्ये 'सक्षम प्राधिकारी' (Competent Authority) ची व्याख्या खालीलप्रमाणे दिली आहे:
१.
लोकसभेच्या किंवा राज्याच्या विधानसभेच्या बाबतीत: अध्यक्ष (The Speaker) [कलम २(इ)(१)]
२.
राज्यसभेच्या किंवा राज्याच्या विधानपरिषदेच्या बाबतीत: सभापती (The Chairman) [कलम २(इ)(१)]
३.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या बाबतीत: भारताचे सरन्यायाधीश (कलम २(इ)(२))
४.
उच्च न्यायालयाच्या बाबतीत: संबंधित उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश (कलम २(इ)(३))
५.
संविधानाने निर्माण केलेल्या इतर प्राधिकरणांच्या बाबतीत: राष्ट्रपती किंवा राज्यपाल (कलम २(इ)(४))
६.
केंद्रशासित प्रदेशाच्या बाबतीत: प्रशासक (कलम २(इ)(५))
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) राष्ट्रपती: संविधानाने स्थापन केलेल्या किंवा केंद्रशासित प्रदेशांच्या बाबतीत सक्षम प्राधिकारी असतात, संसदेच्या लोकसभेसाठी नाही.
•
पर्याय (२) भारताचे सरन्यायाधीश: सर्वोच्च न्यायालयाच्या बाबतीत सक्षम प्राधिकारी असतात.
•
पर्याय (४) पंतप्रधान: कोणत्याही सभागृहाचे सक्षम प्राधिकारी नसतात; ते कार्यकारी मंडळाचे प्रमुख असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
सक्षम प्राधिकारी (कलम २(इ)):
•
लोकसभा / विधानसभा ➔ अध्यक्ष (Speaker)
•
राज्यसभा / विधानपरिषद ➔ सभापती (Chairman)
•
सर्वोच्च न्यायालय ➔ भारताचे सरन्यायाधीश (CJI)
•
उच्च न्यायालय ➔ मुख्य न्यायाधीश (Chief Justice of HC)
हे सर्व आपापल्या क्षेत्रासाठी माहिती अधिकार नियम बनवण्याचे अधिकार कलम २८ अंतर्गत बाळगतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) [The Speaker]
Detailed Legal Analysis:
Under Section 2(e) of the Right to Information Act, 2005, "Competent Authority" is defined as:
1.
In the case of the House of the People (Lok Sabha) or the Legislative Assembly of a State or a Union territory having such Assembly: The Speaker [Section 2(e)(i)].
2.
In the case of the Council of States (Rajya Sabha) or Legislative Council of a State: The Chairman [Section 2(e)(i)].
3.
In the case of the Supreme Court: The Chief Justice of India [Section 2(e)(ii)].
4.
In the case of a High Court: The Chief Justice of the High Court [Section 2(e)(iii)].
5.
In the case of other authorities established or constituted by or under the Constitution: The President or the Governor [Section 2(e)(iv)].
6.
In the case of an administrator appointed under Article 239: The Administrator [Section 2(e)(v)].
Analysis of Other Options:
•
Option (1) The President: Competent authority for constitutional bodies under Sec 2(e)(iv), not Lok Sabha.
•
Option (2) The Chief Justice of India: Competent authority for the Supreme Court under Sec 2(e)(ii).
•
Option (4) The Prime Minister: Head of Government; does not serve as a competent authority under the RTI Act.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Remember Competent Authorities under Section 2(e):
•
Lok Sabha / Vidhan Sabha ➔ Speaker
•
Rajya Sabha / Vidhan Parishad ➔ Chairman
•
Supreme Court ➔ Chief Justice of India
•
High Court ➔ Chief Justice of that High Court
These authorities have the power to make rules under Section 28 of the Act.