सन 2010-11 मध्ये भारतामध्ये कोणत्या स्त्रोतामूळे 60 टक्क्यापेक्षा जास्त क्षेत्र ओलिताखाली होते ? अ) कालवे ब) उपसा सिंचन क) तलाव ड) विहीरी व कुपनलीका पर्यायी उत्तरे:
EN
Which sources irrigated more than 60 percent area in India in 2010-11?
(a) Canals
(b) Lift irrigation
(c) Tanks
(d) Wells and tubewells
योग्य उत्तर: पर्याय (4) फक्त ड (विहिरी व कूपनलिका).
स्पष्टीकरण:
•
भारतातील सिंचनाचे स्त्रोत (2010-11):
•
कृषी मंत्रालय आणि आर्थिक पाहणी 2010-11 च्या आकडेवारीनुसार भारतातील निव्वळ सिंचन क्षेत्रात:
1.
विहिरी व कूपनलिका (Wells and Tubewells): सुमारे 61% ते 63% (60 टक्क्यांपेक्षा जास्त) क्षेत्राला पाणी पुरवतात (सर्वाधिक वाटा).
2.
कालवे (Canals): सुमारे 24% ते 26% सिंचन.
3.
तलाव (Tanks): सुमारे 3% ते 4% सिंचन.
4.
इतर स्त्रोत (उपसा सिंचन इ.): सुमारे 7% ते 8%.
•
त्यामुळे 60 टक्क्यांपेक्षा जास्त क्षेत्र एकट्या विहिरी व कूपनलिकांच्या साहाय्याने ओलिताखाली होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील आणि महाराष्ट्रातील सिंचनाचा सर्वात मोठा स्त्रोत 'विहिरी व कूपनलिका' (भूजल) आहे. विहिरींच्या सिंचनात उत्तर प्रदेश आणि राजस्थान आघाडीवर आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) only d (Wells and tubewells).
Explanation:
•
Sources of Irrigation in India (2010-11):
•
According to the Directorate of Economics and Statistics (Ministry of Agriculture), the breakdown of net irrigated area in 2010-11 was:
1.
Wells and Tubewells: Accounted for over 61% to 63% of India's net irrigated acreage (Dominant source).
2.
Canals (Government & Private): Accounted for ~24% to 26%.
3.
Tanks: Accounted for ~3% to 4%.
4.
Other Sources (Lift, Springs): Accounted for ~7% to 8%.
•
Consequently, wells and tubewells alone irrigated more than 60% of the net sown irrigated area.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Groundwater extraction through wells and deep tubewells provides over 60% of India's net irrigation, followed by surface canals at ~25%.