विद्युत विच्छेदन प्रक्रियेमध्ये कोणते वाक्य बरोबर आहे ? अ. रासायनीक शक्तीचे विद्युत शक्तीत रूपांतर करते. ब. विद्युत शक्ती ही उत्स्फूर्त प्रक्रियेसाठी वापरली जाते. क. विद्युत शक्ती ही अउत्स्फूर्त प्रक्रियेसाठी वापरली जाते. ड. विद्युत शक्ती ही उत्स्फूर्त व अउत्स्फूर्त प्रक्रियेसाठी वापरली जाते.
EN
Which statement is correct regarding electrical disconnection process?A. Converts chemical energy into electrical energy.b. Electrical energy is used for spontaneous processes. Electrical energy is used for spontaneous processes. Electrical energy is used for spontaneous and non-spontaneous processes.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त क - विद्युत शक्ती ही अउत्स्फूर्त प्रक्रियेसाठी वापरली जाते.)
स्पष्टीकरण:
१.
विद्युत अपघटन / विद्युत विच्छेदन (Electrolysis):
•
ही अशी प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये रासायनिकदृष्ट्या अउत्स्फूर्त (Non-spontaneous, $\Delta G > 0$) असणारी रेडॉक्स अभिक्रिया घडवून आणण्यासाठी बाहेरील स्त्रोताकडून विद्युत ऊर्जा (Electrical Energy) पुरवली जाते.
•
उदा. पाण्याचे हायड्रोजन व ऑक्सिजनमध्ये अपघटन होणे ही अउत्स्फूर्त प्रक्रिया आहे, जी केवळ विद्युत प्रवाह दिल्यावरच घडून येते.
२.
रासायनिक ऊर्जेचे विद्युत ऊर्जेत रूपांतर करणारे उपकरण म्हणजे 'गॅल्व्हॅनिक घट' (Galvanic / Voltaic Cell) होय, विद्युत अपघटनी घट नाही.
३.
म्हणून विधान (क) पूर्णपणे सत्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
इलेक्ट्रोलाइटिक सेल (विद्युत अपघटन): विद्युत ऊर्जा $\to$ अउत्स्फूर्त रासायनिक अभिक्रिया.
•
गॅल्व्हॅनिक सेल (बॅटरी): उत्स्फूर्त रासायनिक अभिक्रिया $\to$ विद्युत ऊर्जा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Only c - Electrical energy is used for non-spontaneous processes.)
Explanation:
1.
Electrolysis (विद्युत विच्छेदन): The process in which electrical energy from an external power supply drives a thermodynamically non-spontaneous ($\Delta G > 0$) chemical reaction.
2.
For example, the decomposition of water into $H_2$ and $O_2$ is non-spontaneous and requires continuous electrical work.
3.
In contrast, converting spontaneous chemical energy into electrical energy is the function of a Galvanic/Voltaic cell.
4.
Thus, statement (c) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Electrolytic Cell: Electrical energy $\to$ Non-spontaneous reaction.
•
Galvanic Cell: Spontaneous reaction $\to$ Electrical energy.