मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या बाबत कोणते विधान चुकीचे आहे ?
EN
Which statement is incorrect regarding Maulana Abul Kalam Azad?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या दिल्ली येथे सन 1929 मध्ये बोलाविण्यात आलेल्या अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष होते.
सविस्तर विश्लेषण:
मौलाना अबुल कलाम आझाद (१८८८–१९५८) यांच्याविषयीच्या विधानांचे परीक्षण:
•
विधान १ बरोबर आहे: त्यांनी १९१२ मध्ये कलकत्त्यातून 'अल-हिलाल' (Al-Hilal) हे अत्यंत प्रभावशाली उर्दू साप्ताहिक वृत्तपत्र सुरू केले, ज्यातून त्यांनी मुस्लिमांना स्वातंत्र्यलढ्यात सामील होण्याचे आवाहन केले.
•
विधान २ चुकीचे आहे:
•
मौलाना आझाद हे १९२३ च्या दिल्ली येथील काँग्रेसच्या विशेष अधिवेशनाचे (Special Session) अध्यक्ष होते. वयाच्या अवघ्या ३५ व्या वर्षी अध्यक्ष झालेले ते काँग्रेसच्या इतिहासातील सर्वात तरुण अध्यक्ष (Youngest President) ठरले!
•
१९२९ च्या ऐतिहासिक लाहोर अधिवेशनाचे अध्यक्ष पंडित जवाहरलाल नेहरू होते (जिथे 'पूर्ण स्वराज'चा ठराव संमत झाला). दिल्लीत १९२९ मध्ये कोणतेही अधिवेशन झाले नव्हते.
•
विधान ३ बरोबर आहे: 'अल-हिलाल'वर ब्रिटिशांनी बंदी घातल्यानंतर त्यांनी १९१५ मध्ये 'अल-बलाग' (Al-Balagh) हे दुसरे नियतकालिक सुरू केले.
•
विधान ४ बरोबर आहे: ते उर्दू, अरबी, पर्शियन आणि इंग्रजी भाषेचे गाढे विद्वान आणि महान इस्लामी विचारवंत होते; त्यांनी कुराणावर प्रसिद्ध 'तर्जुमान-उल-कुराण' हा भाष्यग्रंथ लिहिला.
त्यामुळे विधान २ चुकीचे आहे.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सर्वाधिक काळ अध्यक्ष: मौलाना आझाद हे १९४० ते १९४६ या सलग ६ वर्षांच्या काळात (दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान) काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष राहिले.
•
स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री: ११ नोव्हेंबर हा त्यांचा जन्मदिवस देशात 'राष्ट्रीय शिक्षण दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
•
'इंडिया विन्स फ्रीडम': मौलाना आझाद यांचे गाजलेले राजकीय आत्मचरित्र.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) He was the president of the special session of the Indian National Congress held in Delhi in 1929.
Detailed Analysis:
Evaluating statements regarding Bharat Ratna Maulana Abul Kalam Azad (1888–1958):
•
Statement 1 is correct: In June 1912, he established the fiery Urdu weekly 'Al-Hilal' in Calcutta, championing anti-imperialism and composite Indian nationalism.
•
Statement 2 is INCORRECT:
•
Maulana Azad presided over the Special Session of the Indian National Congress at Delhi in September 1923. At age 35, he was the youngest person ever elected President of the Congress.
•
The landmark 1929 Congress session was held at Lahore (adopting Poorna Swaraj) presided over by Jawaharlal Nehru, not Maulana Azad.
•
Statement 3 is correct: When the colonial government seized the Al-Hilal press under the Defence of India Act, he founded the periodical 'Al-Balagh' in November 1915.
•
Statement 4 is correct: Renowned erudite scholar of Arabic, Persian, and Urdu theology; author of the celebrated Quranic commentary *'Tarjuman-al-Quran'*.
Hence, Statement 2 is incorrect.
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Longest Continuous INC President: Presided continuously over the Congress throughout World War II and Quit India (1940–1946).
•
First Education Minister of Independent India: His birth anniversary on November 11 is observed nationwide as National Education Day.
•
'India Wins Freedom': His famous autobiographical narrative.