🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Forest Service Mains 2021 MEDIUM

मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या बाबत कोणते विधान चुकीचे आहे ?

EN Which statement is incorrect regarding Maulana Abul Kalam Azad?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

त्यांनी 'अल्-हिलाल' हे वृत्तपत्र चालू केले.

He started the newspaper 'Al-Hilal'.

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या दिल्ली येथे सन 1929 मध्ये बोलाविण्यात आलेल्या अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष होते.

He was the president of the special session of the Indian National Congress held in Delhi in 1929.

त्यांनी अल् बलग नावाचे नियतकालिक

He started the periodical named Al-Balagh.

ते उर्दू व पर्शियन भाषेचे विद्वान होते.

He was a scholar of Urdu and Persian languages.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (२) भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या दिल्ली येथे सन 1929 मध्ये बोलाविण्यात आलेल्या अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष होते.

सविस्तर विश्लेषण:

मौलाना अबुल कलाम आझाद (१८८८–१९५८) यांच्याविषयीच्या विधानांचे परीक्षण:

• विधान १ बरोबर आहे: त्यांनी १९१२ मध्ये कलकत्त्यातून 'अल-हिलाल' (Al-Hilal) हे अत्यंत प्रभावशाली उर्दू साप्ताहिक वृत्तपत्र सुरू केले, ज्यातून त्यांनी मुस्लिमांना स्वातंत्र्यलढ्यात सामील होण्याचे आवाहन केले.

• विधान २ चुकीचे आहे:

• मौलाना आझाद हे १९२३ च्या दिल्ली येथील काँग्रेसच्या विशेष अधिवेशनाचे (Special Session) अध्यक्ष होते. वयाच्या अवघ्या ३५ व्या वर्षी अध्यक्ष झालेले ते काँग्रेसच्या इतिहासातील सर्वात तरुण अध्यक्ष (Youngest President) ठरले!

• १९२९ च्या ऐतिहासिक लाहोर अधिवेशनाचे अध्यक्ष पंडित जवाहरलाल नेहरू होते (जिथे 'पूर्ण स्वराज'चा ठराव संमत झाला). दिल्लीत १९२९ मध्ये कोणतेही अधिवेशन झाले नव्हते.

• विधान ३ बरोबर आहे: 'अल-हिलाल'वर ब्रिटिशांनी बंदी घातल्यानंतर त्यांनी १९१५ मध्ये 'अल-बलाग' (Al-Balagh) हे दुसरे नियतकालिक सुरू केले.

• विधान ४ बरोबर आहे: ते उर्दू, अरबी, पर्शियन आणि इंग्रजी भाषेचे गाढे विद्वान आणि महान इस्लामी विचारवंत होते; त्यांनी कुराणावर प्रसिद्ध 'तर्जुमान-उल-कुराण' हा भाष्यग्रंथ लिहिला.

त्यामुळे विधान २ चुकीचे आहे.

---

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• सर्वाधिक काळ अध्यक्ष: मौलाना आझाद हे १९४० ते १९४६ या सलग ६ वर्षांच्या काळात (दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान) काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष राहिले.

• स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री: ११ नोव्हेंबर हा त्यांचा जन्मदिवस देशात 'राष्ट्रीय शिक्षण दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

• 'इंडिया विन्स फ्रीडम': मौलाना आझाद यांचे गाजलेले राजकीय आत्मचरित्र.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) He was the president of the special session of the Indian National Congress held in Delhi in 1929.

Detailed Analysis:

Evaluating statements regarding Bharat Ratna Maulana Abul Kalam Azad (1888–1958):

• Statement 1 is correct: In June 1912, he established the fiery Urdu weekly 'Al-Hilal' in Calcutta, championing anti-imperialism and composite Indian nationalism.

• Statement 2 is INCORRECT:

• Maulana Azad presided over the Special Session of the Indian National Congress at Delhi in September 1923. At age 35, he was the youngest person ever elected President of the Congress.

• The landmark 1929 Congress session was held at Lahore (adopting Poorna Swaraj) presided over by Jawaharlal Nehru, not Maulana Azad.

• Statement 3 is correct: When the colonial government seized the Al-Hilal press under the Defence of India Act, he founded the periodical 'Al-Balagh' in November 1915.

• Statement 4 is correct: Renowned erudite scholar of Arabic, Persian, and Urdu theology; author of the celebrated Quranic commentary *'Tarjuman-al-Quran'*.

Hence, Statement 2 is incorrect.

---

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Longest Continuous INC President: Presided continuously over the Congress throughout World War II and Quit India (1940–1946).

• First Education Minister of Independent India: His birth anniversary on November 11 is observed nationwide as National Education Day.

• 'India Wins Freedom': His famous autobiographical narrative.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) त्यांनी 'अल्-हिलाल' हे वृत्तपत्र चालू केले. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या दिल्ली येथे सन 1929 मध्ये बोलाविण्यात आलेल्या अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष होते. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (२) भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या दिल्ली येथे सन 1929 मध्ये बोलाविण्यात आलेल्या अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष होते.**

⚠️ पर्याय (3) त्यांनी अल् बलग नावाचे नियतकालिक (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ते उर्दू व पर्शियन भाषेचे विद्वान होते. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या दिल्ली येथे सन 1929 मध्ये बोलाविण्यात आलेल्या अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष होते.' हे असून ते 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

मौलाना अबुल कलाम आझाद यांच्या बाबत कोणते विधान चुकीचे आहे ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन