१९८५ मध्ये फुटबॉलसारखा पोकळ पिंजरा असणाऱ्या कार्बनच्या 'बकमिन्स्टरफुलरीन' ($C_{60}$) या नॅनो-अपरूपाचा शोध लावून १९९६ चे रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळवणारे शास्त्रज्ञ खालीलपैकी कोणते आहेत?
EN
Which team of scientists discovered the soccer-ball shaped carbon allotrope 'Buckminsterfullerene' ($C_{60}$) in 1985, winning the 1996 Nobel Prize in Chemistry?
बरोबर उत्तर पर्याय (२) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
१९८५ मध्ये राइस युनिव्हर्सिटीमध्ये हेरॉल्ड क्रोटो (Harold Kroto), रॉबर्ट कर्ल (Robert Curl) आणि रिचर्ड स्मॅली (Richard Smalley) यांनी ग्रेफाइटवर लेसर किरणांचा मारा करून कार्बनच्या ६० अणूंचा पोकळ पिंजरा असणारा रेणू शोधला.
•
सुप्रसिद्ध वास्तुविशारद रिचर्ड बकमिन्स्टर फुलर यांच्या जिओडेसिक डोमच्या (Geodesic dome) रचनेसारखा याचा आकार असल्याने याला 'बकमिन्स्टरफुलरीन' ($C_{60}$ / बकीबॉल) नाव देण्यात आले.
•
या महत्त्वपूर्ण शोधासाठी या तिघांना १९९६ चे रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक प्रदान करण्यात आले.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय ३ (आंद्रे जीम व कोन्स्टान्टिन नोवोसेलोव्ह): यांनी २००४ मध्ये 'ग्राफीन'चा (Graphene) शोध लावला आणि २०१० चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल मिळवले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
$C_{60}$ फुलरीनमध्ये एकूण ३२ पृष्ठभाग (Faces) असतात: १२ पंचकोन (Pentagons) आणि २० षटकोन (Hexagons). पंचकोन नेहमी फक्त षटकोनांशी जोडलेले असतात (पंचकोन-पंचकोन संपर्क नसतो).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
Explanation:
•
In 1985 at Rice University, Harold Kroto, Robert Curl, and Richard Smalley vaporized graphite using laser irradiation and discovered a stable cluster of 60 carbon atoms ($C_{60}$).
•
Resembling the geodesic domes designed by American architect Richard Buckminster Fuller, the cage molecule was christened Buckminsterfullerene (Buckyball).
•
For this monumental breakthrough in carbon nanoscience, the trio was awarded the 1996 Nobel Prize in Chemistry.
Distractor Analysis:
•
Option 3: Andre Geim and Konstantin Novoselov isolated Graphene in 2004 using Scotch-tape exfoliation, winning the 2010 Nobel Prize in Physics.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
A $C_{60}$ fullerene molecule is a truncated icosahedron containing 60 vertices and 32 faces: exactly 12 pentagons and 20 hexagons.